ABD'den Türkiye'ye iadesi sağlanan 100 tarihi eserin 40'ının Tokat'ın Erbaa ilçesindeki Horoztepe kökenli olduğu açıklandı. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 2 Kasım 2026 tarihinde İstanbul Arkeoloji Müzelerinde düzenlenen programda Türkiye'ye getirilen kültür varlıklarını tanıttı. Milattan önce 2300 ile 2000 yılları arasına tarihlenen Horoztepe eserleri, Anadolu'nun Erken Tunç Çağı'na ışık tutuyor.
Türkiye'ye dönen eserler arasında törensel müzik aletleri, silahlar ve metal kaplar yer alıyor. Yaklaşık 70 yıl önce Horoztepe'de gerçekleştirilen kaçak kazılarla bağlantılı eserlerin iadesi, Tokat'ın arkeolojik mirası açısından önemli bir gelişme olarak öne çıkıyor.
Tokat'ın Horoztepe bölgesine ait 40 eser Türkiye'ye döndü
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy'un açıklamasına göre ABD'den iade edilen 100 kültür varlığının 40'ı, Tokat'ın Erbaa ilçesindeki Horoztepe kökenli arkeolojik buluntulardan oluşuyor.
Horoztepe eserleri, milattan önce 2300 ile 2000 yılları arasına tarihleniyor. Erken Tunç Çağı'na ait bu buluntular, dönemin metal işçiliğini ve törensel eşya üretimini yansıtıyor.
Türkiye'ye getirilen eserlerin İstanbul Arkeoloji Müzelerinde tanıtılması, uzun yıllardır yurt dışında bulunan Anadolu kökenli kültür varlıklarının yeniden gündeme gelmesini sağladı.
Horoztepe eserleri neden önemli?
Horoztepe buluntuları, Anadolu'nun yaklaşık 4 bin yıl önceki metal işçiliği ve kültürel yaşamına ilişkin bilgiler taşıyor. Törensel müzik aletleri, silahlar ve metal kaplardan oluşan eser grubu, Erken Tunç Çağı'nın arkeolojik mirası içerisinde değerlendiriliyor.
Tokat'ın Erbaa ilçesiyle bağlantılı bu eserlerin kökeninin belirlenmesinde bilimsel araştırmalar ve geçmiş kazılara ilişkin belgeler önemli rol oynadı.
Bakan Ersoy'un aktardığı bilgilere göre arkeolog Prof. Dr. Tahsin Özgüç'ün çalışmaları, Horoztepe'de 1953 yılında gerçekleştirilen kaçak kazılara ilişkin kayıtlar ve eserlerin yurt dışındaki koleksiyon geçmişini gösteren belgeler iade sürecinde değerlendirildi.
ABD'deki tarihi eserler Türkiye'ye nasıl getirildi?
Kültür varlıklarının iadesinde bilimsel köken araştırmaları ve ABD makamlarıyla yürütülen hukuki iş birliği etkili oldu. Kültür ve Turizm Bakanlığı, eserlerin Anadolu kökenli olduğunu ortaya koyan belgeleri ilgili Amerikan makamlarıyla paylaştı.
Bakan Ersoy'un açıklamasına göre Mayıs 2026'da ABD'deki bir müzayedede satışa çıkarılan Anadolu kökenli eserlerin tespit edilmesinin ardından bilimsel belgeler hazırlandı. Bu belgeler Manhattan Bölge Savcılığı ve ABD İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi ile paylaşıldı.
Yürütülen iş birliği sonucunda söz konusu satışın durdurulduğu ve eserlerin Türkiye'ye iadesinin sağlandığı bildirildi. Ancak müzayede sürecinin iade edilen 100 eserin hangi bölümünü kapsadığı ayrı envanter kayıtlarıyla kesinleştirilemedi.
İade edilen diğer eserler hangi bölgelere ait?
ABD'den Türkiye'ye getirilen 100 kültür varlığı yalnızca Tokat kökenli eserlerden oluşmuyor. İade edilen önemli gruplardan biri de Burdur'un Düver köyüne ait 44 pişmiş toprak mimari levhadan meydana geliyor.
2 Kasım 2026 tarihinde İstanbul Arkeoloji Müzelerinde gerçekleştirilen programda, farklı koleksiyonlara dağılmış Boubon Antik Kenti kökenli eserleri bir araya getiren Kaçış Yok: Boubon sergisinin açılışı da yapıldı.
Programa Manhattan Bölge Savcı Yardımcısı Matthew Bogdanos da katıldı. Böylece kültür varlıklarının iadesinde Türkiye ile ABD makamları arasında yürütülen çalışmalar da programın gündeminde yer aldı.
Horoztepe eserleri Tokat'a getirilecek mi?
Horoztepe kökenli 40 eserin Tokat'a veya Erbaa'ya gönderileceğine ilişkin kesinleşmiş bir nakil ve sergileme programı bulunmuyor. Eserlerin Türkiye'ye iade edilmiş olması, doğrudan Tokat'taki bir müzeye yerleştirildikleri anlamına gelmiyor.
2 Kasım'daki tanıtım İstanbul Arkeoloji Müzelerinde gerçekleştirildi. Eserlerin kalıcı olarak nerede sergileneceği, Tokat'a getirilip getirilmeyeceği ve ziyaretçilere ne zaman açılacağı konusunda doğrulanmış bir takvim açıklanmadı.
Horoztepe eserlerinin gelecekteki sergileme düzenine ilişkin ayrıntıların netleşmesi için ilgili kurumların yeni açıklamaları bekleniyor.