Tokat'ın Erbaa ilçesindeki Horoztepe'nin binlerce yıllık geçmişine ışık tutan 40 tarihi eser, ABD'den Türkiye'ye iade edilen 100 kültür varlığı arasında yer aldı. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 2 Kasım 2026 tarihinde İstanbul Arkeoloji Müzeleri'nde düzenlenen programda eserlerin 40'ının Horoztepe kökenli olduğunu açıkladı. MÖ 2300-2000 dönemine tarihlenen eserlerin Türkiye'ye kazandırılması, Erbaa'nın arkeolojik mirasını yeniden gündeme taşıdı.
Horoztepe kökenli 40 eser hangi döneme ait?
Kültür ve Turizm Bakanlığının paylaştığı bilgilere göre iade edilen eserler, yaklaşık 4 bin yıl öncesine uzanan bir döneme tarihleniyor. Koleksiyonda törensel müzik aletleri, silahlar ve metal kaplar bulunuyor. Bu eserler, Anadolu'nun tarih öncesi dönemlerine ait metal işçiliği ve kültürel yaşam hakkında önemli bilgiler taşıyor.
Bakan Mehmet Nuri Ersoy'un açıklamasında, eserlerin kökeninin belirlenmesinde arkeolojik araştırmaların ve geçmiş kazılara ait bilimsel belgelerin kullanıldığı belirtildi. İade sürecinde Prof. Dr. Tahsin Özgüç'ün Horoztepe üzerine yaptığı çalışmalar ile 1953 yılındaki kaçak kazılara ilişkin arşiv kayıtlarından yararlanıldı.
ABD'deki eserlerin Türkiye'ye iade süreci nasıl ilerledi?
İade sürecinde ABD'de bir müzayedede satışa çıkarılan Anadolu kökenli eserler tespit edildi. Kültür varlıklarının Türkiye ile bağlantısını ortaya koyan bilimsel belgeler Manhattan Bölge Savcılığı ve ABD İç Güvenlik Soruşturmaları Birimiyle paylaşıldı. Yapılan çalışmaların ardından eserlerin satışı durduruldu ve Türkiye'ye iadeleri sağlandı.
Toplam 100 kültür varlığının Türkiye'ye kazandırılmasıyla sonuçlanan süreçte Horoztepe kökenli 40 eserin bulunması, Tokat açısından da önemli bir kültürel miras gelişmesi oldu.
Horoztepe'nin arkeolojik geçmişi
Erbaa'daki Horoztepe, Anadolu arkeolojisinin önemli yerleşim ve nekropol alanları arasında bulunuyor. Bölgede Prof. Dr. Tahsin Özgüç ve Mahmut Akok tarafından 1956 yılında sistematik arkeolojik çalışmalar yürütüldü. Kültür ve Turizm Bakanlığının kültür envanterinde de Horoztepe'de 1956-1958 yılları arasında gerçekleştirilen kazılara ve ortaya çıkarılan önemli metal buluntulara yer veriliyor.
Horoztepe'den çıkarılan eserlerin yeniden Türkiye'ye kazandırılması, alanın tarihî önemini bir kez daha ortaya koydu. Erbaa'da bu eserlerin ilçede sergilenmesi ve bölgede yeni arkeolojik çalışmalar yapılması yönünde beklentiler bulunuyor. Ancak iade edilen 40 eserin Erbaa'ya getirileceğine veya Horoztepe'de yeni kazıların başlayacağına ilişkin kesinleşmiş bir karar ve uygulama takvimi henüz açıklanmadı.