Tokat'ın Erbaa ilçesinde yetiştirilen Narince bağ yaprağını özel kılan yalnızca inceliği değil, toplandığı dönemden yetiştiği toprağa kadar uzanan üretim özellikleri. Türk Patent ve Marka Kurumunun coğrafi işaret tesciline göre Erbaa Narince Bağ Yaprağı, tüysüz ve ince dokusu, az yırtmaçlı yuvarlak görünümü ve kısa sürede pişmesiyle tanınıyor. Yaprakların sabah erken saatlerde, asmanın yıllık sürgünlerindeki nazik bölümlerden toplanması da kayıtlı üretim yönteminin önemli ayrıntıları arasında yer alıyor.
Erbaa Ticaret ve Sanayi Odasının girişimiyle 5 Aralık 2017'de menşe adı olarak tescillenen ürün, özellikle yaprak sarma hazırlığında kullanılıyor. Tescil belgesi, Narince yaprağının özelliklerinin yalnızca üzüm çeşidiyle değil, Erbaa'nın iklimi ve toprak yapısıyla da ilişkili olduğunu ortaya koyuyor.
Erbaa Narince bağ yaprağı neden ince ve çabuk pişiyor?
Erbaa Narince Bağ Yaprağının ayırt edici özellikleri arasında ince ve tüysüz yapısı ile kısa sürede pişmesi bulunuyor. Türk Patent ve Marka Kurumunun 258 numaralı tescil belgesinde yaprağın yuvarlağa yakın, az yırtmaçlı olduğu ve sapının birleştiği bölümün U biçimi taşıdığı belirtiliyor.
Bu özelliklerin oluşmasında Erbaa'nın yetiştirme koşullarının da payı var. Ortalama 245 metre rakıma sahip ilçenin Yeşilırmak havzasından etkilenen ılıman iklimi, tınlı bağ toprakları ve uzun bitki gelişim dönemi, Narince asmalarının yetişmesine elverişli koşullar oluşturuyor.
Resmî kayıtlarda yaprağın kısa sürede piştiği belirtilse de bütün yapraklar için geçerli kesin bir dakika bilgisi verilmiyor. Pişirme süresi, yaprağın özellikleri ve hazırlanma koşullarına göre değişebiliyor.
Narince yaprağı ne zaman ve nasıl toplanıyor?
Tescil belgesinde Erbaa Narince Bağ Yaprağının genel hasat dönemi mayıs ortasından temmuz ortasına kadar uzanıyor. Yaprakların 7 ila 10 günlük aralıklarla, beş veya altı dönemde toplanabildiği belirtiliyor.
Üretim yönteminin en dikkat çekici ayrıntılarından biri, hasatta seçilen yaprakların konumu. Asmanın yıllık sürgünlerinin uç kısmındaki üçüncü ve dördüncü nazik yapraklar tercih ediliyor. Toplama işleminin sabah erken saatlerde yapılması da tescilde tanımlanan uygulamalar arasında bulunuyor.
Hasat zamanına göre yaprakların mutfaktaki kullanımı da farklılaşıyor. Resmî belgede ilk dört dönemin yapraklarının zeytinyağlı sarma, beşinci ve altıncı dönemlerin yapraklarının ise etli dolma yapımında değerlendirildiği açıklanıyor.
Erbaa Narince yaprağı nasıl salamura ediliyor?
Coğrafi işaret tescilinde yer alan yönteme göre toplanan yapraklar önce ayıklanıp demetleniyor, ardından salamura işlemine hazırlanıyor. Yaprakların işlenmesinde yüzde 10 oranında salamura tuzu kullanılan sıcak sudan yararlanılıyor.
Hazırlanan yapraklar salamurada üç ila beş gün bekletildikten sonra süzdürülerek ambalajlanıyor. Bu süreç, ürünün tescil kapsamında tanımlanan üretim özellikleri arasında yer alıyor.
Erbaa'daki üretim geleneğine ilişkin bu ayrıntılar, yaprağın sofraya ulaşmadan önce geçtiği aşamaları gösteriyor. Ancak kayıtlı yöntem, her üreticinin her hasat döneminde aynı uygulamayı gerçekleştirdiğinin güncel olarak denetlendiği anlamına gelmiyor.
Erbaa Narince yaprağı ne zaman coğrafi işaret aldı?
Erbaa Narince Bağ Yaprağı, 5 Aralık 2017 tarihinde 258 tescil numarasıyla menşe adı olarak tescillendi. Erbaa Ticaret ve Sanayi Odasının başvurusu ise 23 Haziran 2016 tarihinde yapıldı.
Tescil çalışmaları sırasında Erbaa'daki 10 farklı üretim köyünden alınan salamura yaprak örneklerinin fiziksel, kimyasal ve besin özellikleri incelendi. Böylece ürünün ayırt edici nitelikleri kayıt altına alındı.
Menşe adı koruması, ürünün belirlenen coğrafi alanda ve tescilde açıklanan koşullara uygun biçimde üretilmesini gerektiriyor. Bu nedenle Narince üzümünden elde edilen her yaprak otomatik olarak Erbaa Narince Bağ Yaprağı adıyla pazarlanamıyor.
Gerçek Erbaa Narince Bağ Yaprağı nasıl ayırt edilir?
Erbaa Narince Bağ Yaprağı adıyla satılan ürünlerde coğrafi işaretin kapsamı, üretim yeri ve uygunluk koşulları önem taşıyor. Tescil belgesine göre ürünün coğrafi sınırı Erbaa ilçe merkezi ve bağcılık yapılan köyleri kapsıyor.
Coğrafi işaret adını ve ilgili etiketi kullanmak isteyen paketleyicilerin Erbaa Ticaret ve Sanayi Odasının belirlediği başvuru ve denetim koşullarını karşılaması gerekiyor.
Ürünün ince yapısı ve kısa sürede pişmesi tescille kayıt altına alınmış özellikler olsa da yalnızca yaprağın görünümüne bakarak menşe adı uygunluğu kesinleştirilemiyor. Coğrafi işaretin sağladığı koruma, Erbaa'nın yetiştirme koşullarını ve kayıtlı üretim yöntemini birlikte esas alıyor.