Tokat'ın Erbaa ilçesinde kuşaklar boyunca aktarılan yemek kültürü, 30 kişiyle gerçekleştirilen görüşmelere dayanan akademik bir araştırmayla kayıt altına alındı. Ecem İnce Karaçeper ve Uğur Kolcu tarafından hazırlanan çalışmada dolma, keşkek, çanak tarhana, bat ve yaprak sarması öne çıkan yöresel yemekler arasında yer aldı. Araştırmacılar, Erbaa mutfağının yalnızca yemek çeşitlerinden oluşmadığını; bağcılık, tarımsal üretim, coğrafya ve tarihsel kültürel birikimle şekillendiğini ortaya koydu.
Tokat, Erbaa İlçesi Gastronomik Mirası ve Ürün Envanteri başlıklı makale, Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi'nin 29 Nisan 2026 tarihli, 23. cilt 1. sayısında yayımlandı. Çalışmanın erken görünüm tarihi ise 27 Nisan 2026 olarak kaydedildi.
Erbaa'nın mutfak mirasında hangi yemekler öne çıktı?
Araştırmanın yayımlanan bulgularına göre Erbaa'nın gastronomik mirasında dolma, keşkek, çanak tarhana, bat ve yaprak sarması dikkat çeken yemekler arasında bulunuyor.
Bu yemekler, ilçenin geleneksel mutfak kültürünün araştırmada belirlenen örneklerini oluşturuyor. Ancak çalışmanın erişilen özetinde yemeklerin kaç katılımcı tarafından anıldığına veya hangi yemeğin daha fazla tüketildiğine ilişkin sayısal bir sıralama yer almıyor.
Araştırma, söz konusu yemeklerin tamamının unutulmak üzere olduğunu ileri sürmek yerine, Erbaa'nın gastronomik değerlerini bütüncül biçimde ele alıyor. Böylece ilçenin mutfak kültürü, yalnızca tek tek tarifler üzerinden değil, yerel üretim ve kültürel birikimle birlikte değerlendiriliyor.
Erbaa mutfağını şekillendiren özellikler neler?
Akademik çalışmaya göre Erbaa'nın mutfak kimliğinin oluşumunda bağcılık, buğday ürünleri ve yerel tarımsal üretim önemli bir yer tutuyor.
İlçenin Yeşilırmak-Kelkit Havzası'ndaki coğrafi konumu da gastronomi kültürünü etkileyen unsurlar arasında gösteriliyor. Araştırmacılar, Erbaa'nın yaklaşık 5 bin yıllık tarihsel geçmişini ve bölgede farklı kültürel toplulukların bulunmasını da mutfak mirasının değerlendirilmesinde dikkate aldı.
Çalışmada coğrafi koşullarla tarımsal üretim arasındaki ilişki öne çıkarılırken yemek kültürünün tarihsel ve toplumsal yönleri de incelendi.
30 kişiyle görüşülerek yemek kültürü belgelendi
Erbaa'nın gastronomik mirasını inceleyen araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanıldı. Araştırmacılar, amaçlı ve kartopu örnekleme teknikleriyle belirlenen 30 katılımcıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirdi.
Görüşmelerden elde edilen veriler MAXQDA yazılımıyla analiz edildi. Bu yöntemle katılımcıların aktardığı bilgiler değerlendirilerek ilçenin gastronomik kimliğine ilişkin sistematik bir ürün envanteri oluşturuldu.
Araştırmanın etik kurul onayı, İstanbul Kent Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Araştırma ve Etik Kurulunun 13 Şubat 2025 tarihli kararına dayanıyor. Makale 30 Ocak 2026'da dergiye gönderildi ve 24 Mart 2026'da kabul edildi.
Unutulmaya yüz tutan yemek kültürü nasıl kayıt altına alındı?
Ecem İnce Karaçeper ve Uğur Kolcu'nun araştırmasının temel hedeflerinden biri, Erbaa'da unutulmaya yüz tutmuş gastronomik değerleri belirlemek ve yöresel ürünleri sistematik bir envanterde toplamaktı.
Çalışmanın sonuç bölümüne ilişkin yayımlanan bilgilerde, ilçenin gastronomik kimliğine yönelik bir envanter oluşturulduğu belirtiliyor. Bu envanter, Erbaa'nın yemek kültürünün akademik olarak belgelenmesi bakımından önem taşıyor.
Bununla birlikte araştırmanın yayımlanması, yöresel yemeklere yeni bir coğrafi işaret tescili verildiği veya resmî bir koruma programının başlatıldığı anlamına gelmiyor. Böyle bir uygulamaya ilişkin doğrulanmış yeni karar bulunmuyor.
Araştırmanın bulguları 30 katılımcıyla gerçekleştirilen görüşmelere dayanıyor. Bu nedenle sonuçlar, Erbaa'daki bütün hanelerin yemek alışkanlıklarını gösteren bir nüfus araştırması olarak değil, ilçenin geleneksel gastronomi mirasını belgeleyen akademik çalışma olarak değerlendiriliyor.