Tokat’ın Niksar ilçesinde yaşayan Cemil Kuru, yaklaşık 50 yıldır ahşap yayık, fırın küreği, yer sofrası ve benzeri ürünler üreterek ailesinden kalan zanaatı sürdürüyor. Erişilen kaynaklara göre Kuru, çocukluk yıllarında babasından öğrendiği mesleği İsmetpaşa Mahallesi’ndeki küçük atölyesinde tek başına devam ettiriyor.
Ahşap yayık nasıl yapılıyor?
Kuru’nun üretiminde keresteler önce ince biçiliyor. Hazırlanan parçalar daha sonra kalıba yerleştiriliyor, çemberlerle bir araya getiriliyor ve yayığın baş kısımları takılıyor. Son aşamada yüzey zımparalanarak ürün kullanıma hazır hale getiriliyor.
Kuru, başka bir işi olmadığı günlerde bir yayığı yaklaşık bir günde tamamlayabildiğini belirtiyor. Üretimin büyük bölümü el emeğine dayanıyor ve geleneksel yöntemler korunuyor.
Ahşap yayıklara hâlâ talep var mı?
Kuru’nun aktardığına göre ahşap yayıklara olan talep geçmişe kıyasla azaldı. Özellikle yaylaya çıkan ailelerin yayık aldığı dönemlerde satışların daha yüksek olduğunu, bugün ise kullanım biçiminin değiştiğini söylüyor.
Küçük boy yayıklara evlerden ve kafelerden dekoratif amaçlı talep geldiği, daha büyük boyların ise tereyağı yapımında kullanılmak üzere yaylalarda tercih edildiği aktarılıyor. Ancak bu bilgiler Kuru’nun mesleki gözlemlerine dayanıyor; güncel ve bağımsız satış istatistiği bulunmuyor.
Sadece yayık mı üretiyor?
Cemil Kuru, yayık dışında da çeşitli ahşap ürünler hazırlıyor. Kaynaklarda balta sapı, kazma sapı, ekmek küreği ve oklava gibi günlük kullanım eşyalarının da atölyesinde üretildiği belirtiliyor.
Bu çeşitlilik, zanaatın yalnızca tek bir ürüne bağlı kalmadan farklı ihtiyaçlara göre sürdürülmesini sağlıyor. Bununla birlikte geleneksel yayık yapımı, Kuru’nun mesleğinde öne çıkan başlıklardan biri olmaya devam ediyor.
Mesleğin geleceği neden belirsiz?
Kuru’nun en büyük kaygılarından biri yanında yetişecek bir çırağın bulunmaması. Gençlerin bu tür el işlerine yönelmediğini belirten Kuru, kendisinden sonra Tokat bölgesinde bu işi sürdürecek kimsenin kalmayabileceğini düşünüyor.
Bu değerlendirme Kuru’nun kendi gözlemine dayanıyor. Tokat genelinde ahşap yayık ustalarının sayısını gösteren güncel ve resmî bir zanaatkâr envanterine ulaşılamadı.
Zanaatı yerel etkinliklerde de yaşatılıyor
Niksar’daki bir meslek lisesinin 2026 tarihli yerli üretim etkinliğinde Cemil Kuru’nun adı, “yayık sanatı” alanında ürün desteği veren kişiler arasında yer aldı. Bu kayıt, ahşap yayık ustalığının yerel eğitim ve kültür faaliyetlerinde görünür olmaya devam ettiğini gösteriyor.
