Niksar’da kalaycılık yapan Hamdi Kutan, 28 Şubat 2025 tarihli söyleşisinde mesleğini yaklaşık 55 yıldır sürdürdüğünü ve işi dedesinden babasına, babasından da kendisine geçen bir aile geleneği olarak devam ettirdiğini anlattı. Kutan’ın aktardığına göre bakır kap kullanımının azalması ve kalaycılığı öğrenmek isteyen gençlerin çıkmaması, zanaatın geleceğini zorlaştıran başlıca nedenler arasında yer alıyor.
Hamdi Kutan kalaycılığa kaç yaşında başladı?
Yerel haberde Kutan’ın 65 yaşında olduğu ve kalaycılığa ilkokul üçüncü sınıfta, yaklaşık 10 yaşındayken başladığı aktarılıyor. Buna göre meslek hayatı yaklaşık 55 yıla uzanıyor.
Kutan, kalaycılığın ailesinde kuşaktan kuşağa geçtiğini; dedesinin ardından babasının, daha sonra da kendisinin bu işi sürdürdüğünü belirtiyor.
Kalaycılık neden kaybolmaya yüz tutuyor?
Kutan’ın anlatımına göre geçmişte Niksar’daki Bakırcılar Çarşısı’nda bakır kaplar ve kalaycılık çok daha yaygındı. Zamanla alüminyum, çelik, plastik ve benzeri mutfak eşyalarının günlük yaşamda daha fazla kullanılmaya başlanması, bakır kaplara olan talebi azalttı.
Türkiye Kültür Portalındaki kalaycılık kayıtlarında da bu zanaat, farklı şehirlerde kaybolmaya yüz tutan geleneksel el sanatları arasında değerlendiriliyor. Ancak Niksar özelinde kaç kalaycının kaldığını gösteren güncel ve resmî bir esnaf kaydı bulunmadığı için kesin sayı vermek mümkün değil.
Kalaylama işlemi nasıl yapılıyor?
Türkiye Kültür Portalına göre geleneksel kalaylamada bakır kap önce ateşte ısıtılıyor. Ardından yüzeye nişadır ve kalay uygulanıyor, eriyen kalay pamuk yardımıyla kabın iç yüzeyine yayılıyor.
Bu işlem, bakır kabın iç yüzeyinin yeniden kaplanmasını ve kullanımının sürdürülebilmesini sağlıyor. Kutan’ın mesleği de bu geleneksel yöntemin Niksar’daki örneklerinden biri olarak öne çıkıyor.
Hamdi Kutan neden çırak bulamıyor?
Kutan’ın söyleşisinde en çok üzerinde durduğu konulardan biri çırak yetişmemesi. Yıllardır gençlere mesleği öğretmek istediğini ancak kalıcı biçimde işi sürdürecek bir çırak bulamadığını söylüyor.
Bu durum, yalnızca bir ustanın çalışma hayatını değil, kalaycılığın kuşaktan kuşağa aktarılmasını da doğrudan etkiliyor. Yeni ustalar yetişmediğinde, bakır kapların bakımını sağlayan bu geleneksel zanaatın günlük yaşamdan çekilme riski artıyor.
Hamdi Kutan hâlâ kalaycılık yapıyor mu?
28 Şubat 2025 tarihli söyleşide Kutan’ın mesleğini aktif olarak sürdürdüğü belirtiliyor. Ancak araştırmada 2026 yılı itibarıyla aynı dükkânda çalışmaya devam ettiğini veya çırak durumunda değişiklik olduğunu doğrulayan yeni bir birincil kaynağa ulaşılamadı.
Bu nedenle Kutan’ın güncel çalışma durumuna ilişkin yeni bir bilgi bulunmadıkça, haber 2025 tarihli söyleşide doğrulanan meslek geçmişi ve kalaycılığın geleceğine ilişkin değerlendirmeleriyle sınırlandırılmalı.
