Tokat’ın Niksar ilçesinde yaşayan Türkan Kestane, yaklaşık 15 yıldır sürdürdüğü kitre bebek sanatında 5 binden fazla çalışma ürettiğini belirtiyor. Keven bitkisinden elde edilen kitre ile pamuğu şekillendiren Kestane, yöresel figürlerin yanı sıra kişiye özel bebekler ve ayrıntılı minyatür kompozisyonlar hazırlıyor.
Kestane’nin 2025 yılında verdiği bilgilere göre çalışmalar Niksar’daki atölyesinde hazırlanıyor. Sanata bir arkadaşının yönlendirmesiyle başlayan Kestane, daha önceki resim ilgisini zamanla üç boyutlu figürlere taşıdı.
Kitre bebek nasıl yapılıyor?
Kitre bebek yapımında temel malzemelerden biri keven bitkisinden elde edilen yapışkan özellikli kitre. Kestane’nin anlatımına göre kitre, pamukla birlikte kullanılarak insan veya hayvan figürlerine biçim verilebilecek bir malzemeye dönüşüyor.
Figürün gövdesi ve ayrıntıları oluşturulduktan sonra kıyafet, saç, aksesuar ve kompozisyondaki diğer unsurlar çalışmaya ekleniyor. Özellikle kişiye özel siparişlerde müşterinin gönderdiği fotoğraf veya resim, hazırlanacak figür için görsel kaynak olarak kullanılıyor.
Fotoğraftaki kişi minyatür kompozisyona dönüşüyor
Türkan Kestane’nin çalışmalarını farklılaştıran alanlardan biri kişiye özel kitre bebekler. Kestane, fotoğraftaki kişinin yalnızca görünüşünü değil, kıyafetini, mesleğini veya çalışma ortamını anlatan objeleri de minyatür ölçekte hazırlayabiliyor.
Bu yöntemle tek bir bebekten daha kapsamlı sahnelere kadar farklı kompozisyonlar ortaya çıkıyor. Yöresel Niksar figürleri de Kestane’nin üretimlerinde önemli bir yer tutuyor.
Bir kitre bebeğin yapımı ne kadar sürüyor?
2020 yılında yayımlanan içerikte bir kitre bebeğin hazırlanmasının çalışmanın ayrıntısına göre yaklaşık iki hafta ile bir ay arasında sürebildiği aktarılıyor. Bu süre 2020’de verilen bilgiye dayanıyor; 2026 için sabit bir üretim süresi olarak değerlendirilmemeli.
Kestane de kitre bebek yapımının sabır isteyen bir süreç olduğunu belirtiyor. Özellikle kişiye özel tasarımlarda figürün kıyafetinden çevresindeki eşyalara kadar farklı ayrıntıların ayrı ayrı hazırlanması gerekiyor.
5 binden fazla bebek ürettiğini belirtiyor
Kestane, 2025 tarihli açıklamasında yaklaşık 15 yıllık çalışma döneminde 5 binin üzerinde kitre bebek ürettiğini ifade ediyor. Bu sayı sanatçının kendi beyanına dayanıyor; ayrıca tutulan bağımsız bir üretim envanteri bulunmuyor.
Aynı açıklamada çalışmalarının İstanbul, Eskişehir ve İzmir’in yanı sıra yurt dışına da gönderildiği belirtiliyor. Ancak gönderim yapılan ülkeler ve toplam ürün sayıları açıklanmış değil.
Niksar’daki atölye 2010’da açıldı
Kestane’nin verdiği bilgilere göre atölye, 2010 yılında Niksar Belediyesinin katkılarıyla açıldı. Araştırma sırasında bu açılışa ilişkin güncel belediye arşivinde ayrı bir kayıt bulunamadığı için bu bilgi Kestane’nin anlatımıyla sınırlı olarak değerlendiriliyor.
Aradan geçen yıllarda Kestane’nin çalışmaları yöresel bebeklerden kişiye özel portrelere ve minyatür yaşam sahnelerine doğru çeşitlendi. Niksar’daki atölyede sürdürülen üretim, pamuk ve kitrenin el işçiliğiyle üç boyutlu karakterlere dönüştürüldüğü geleneksel bir zanaat örneği olarak devam ediyor.
