Osmanlı döneminde Tokat'ta erkeklerin nasıl giyindiği, hangi kürkleri tercih ettiği ve kıyafetlerin ekonomik durumla nasıl ilişkilendiği tarihî miras kayıtlarına yansıdı. Ali Açıkel ve Şule Sema Alkoç tarafından hazırlanan akademik araştırmada, 1771-1830 yılları arasına ait 560 erkek miras kaydı incelendi. Çalışmada dönemin erkek giyiminde kullanılan 21 farklı kürk çeşidi belirlenirken, bazı kürklerin fiyatının 500 kuruşa kadar çıktığı tespit edildi.
10 Ağustos 2024 tarihinde History Studies dergisinde yayımlanan Osmanlı’da Erkek Giyiminde Kürk Kullanımı ve Kürk Çeşitleri: Tokat Örneği (1771-1830) başlıklı araştırma, şehrin yaklaşık 60 yıllık dönemine ait giyim alışkanlıklarını arşiv belgeleri üzerinden ele alıyor.
Osmanlı Tokat'ında hangi kürkler kullanılıyordu?
Araştırmada samur, vaşak, kakum, zerdeva, karsak, göçen, nâfe, sincap, çalkafa, kurt, sansar, çakal, kuzu ve kedi kürkleri gibi farklı türlere rastlandı. Toplam 21 çeşidin tespit edildiği çalışmada, kürklerin yalnızca hayvan postundan ibaret olmadığı, dış yüzeylerinde farklı kumaşların da kullanıldığı belirlendi.
Çuka, gezi, şâlî, bez, germsud ve hatayi, kürklerin hazırlanmasında kullanılan kumaşlar arasında yer aldı. Hayvan postunun türü, kumaşın niteliği ve kıyafetin modeli, dönemin erkek giyimindeki çeşitliliği ortaya koydu.
Kürk fiyatları 500 kuruşa kadar çıkıyordu
Çalışmanın ekonomik bulgularına göre incelenen kürklerin fiyatları 0,5 kuruş ile 500 kuruş arasında değişiyordu. Daha kaliteli ve pahalı kürklerin varlıklı kişilerin miras kayıtlarında görülmesi, giyim tercihlerinin ekonomik imkânlarla bağlantısını gösterdi.
Araştırmada incelenen 560 miras sahibinin yüzde 64'ü fakir, yüzde 30'u orta halli, yüzde 6'sı ise varlıklı grupta değerlendirildi. Varlıklı kesimin toplam servetin yüzde 55'ine sahip olduğu hesaplandı.
560 miras kaydı dönemin toplumsal yapısını da gösteriyor
İncelenen belgelerin 363'ü Müslüman, 197'si gayrimüslim erkeklere ait miras kayıtlarından oluşuyor. Bu kayıtlar, Tokat'taki farklı toplumsal kesimlerin sahip oldukları mallar ve ekonomik koşulları hakkında bilgi sunuyor.
Ali Açıkel ve Şule Sema Alkoç'un araştırması, kürkün Osmanlı Tokat'ında yalnızca soğuktan korunmak için kullanılan bir giysi olmadığını; malzeme kalitesi, fiyatı ve tercih edilen modeliyle ekonomik durumun da bir göstergesi olduğunu ortaya koyuyor.