Tokat'ın geleneksel düğün oyunlarından Alaylı Bulaylı, kız isteme geleneğini karşılıklı dizilen iki grubun tekerlemeleri ve hareketleriyle canlandırıyor. Oyunda kızlar iki gruba ayrılıyor; bir taraf oğlan evini, diğer taraf kız evini temsil ediyor. El ele tutuşarak karşılıklı sıralanan oyuncular, kız isteme konuşmasını eğlenceli bir gösteriye dönüştürüyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığının Türkiye Kültür Portalı'nda kayıt altına alınan Alaylı Bulaylı, Tokat'ın sözlü kültürünü ve düğün geleneklerini bir arada yaşatan halk oyunları arasında bulunuyor. Oyunun temel kuralları, 24 Ocak 2014'te yayımlanan ve 28 Mart 2022'de güncellenen resmî kültür kaydında anlatılıyor.
Alaylı Bulaylı nasıl oynanır?
Alaylı Bulaylı, oyuncuların kız evi ve oğlan evi olmak üzere iki gruba ayrılmasıyla başlıyor. Her gruptaki oyuncular el ele tutuşarak karşılıklı iki sıra oluşturuyor. Gruplar arasında yaklaşık 4-5 metrelik mesafe bırakılıyor.
İlk hareketi oğlan evini temsil eden grup yapıyor. Oyuncular, kız istemek üzere diğer gruba yaklaşırken geleneksel tekerlemeler söylüyor.
Kız evini temsil eden grup da sözlü olarak karşılık veriyor. Taraflar konuşmanın akışına göre birbirine yaklaşıyor veya geriye çekiliyor. Böylece kız isteme sürecinde yaşanan karşılıklı konuşmalar, topluca oynanan bir oyunun parçası hâline geliyor.
Oyunda kız isteme nasıl canlandırılıyor?
Alaylı Bulaylı'da oğlan tarafı beğendiği kızı istiyor, kız tarafı ise hangi kişinin istendiğini sorarak karşılık veriyor. Oyun boyunca iki taraf arasında tekerlemelerle sürdürülen bir konuşma yaşanıyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığının kayıtlarına göre kız evini temsil eden grup cevap vermek için ilerlediğinde oğlan tarafındaki oyuncular geriye doğru çekiliyor. Bu hareketler, oyunun sözleriyle birlikte uygulanıyor.
Dünya Etnospor Konfederasyonunun Geleneksel Sporlar ve Oyunlar Ansiklopedisi'nde Alaylar Bulaylar adıyla yer alan anlatımda ise adı söylenen oyuncunun oğlan tarafının grubuna geçtiği belirtiliyor.
Bu uygulamalar gerçek bir kız isteme töreni değil, aileler arasındaki geleneksel konuşmanın oyun yoluyla temsil edilmesi anlamına geliyor.
Alaylı Bulaylı yalnızca Tokat'ta mı oynanıyor?
Alaylı Bulaylı, Tokat kültürüyle ilişkilendirilen bir oyun olmakla birlikte farklı adlar ve uygulamalarla başka yörelerde de biliniyor.
Etnospor Ansiklopedisi'nde oyunun Muğla, Afyon, Elazığ ve İstanbul gibi yerlerde de çeşitli biçimlerinin bulunduğu aktarılıyor.
Yörelere göre tekerlemeler, oyuncuların dizilişi ve oyunun bazı aşamaları değişebiliyor. Bu nedenle Tokat'ta belgelenen uygulamanın bütün bölgelerde aynı sözlerle oynandığını söylemek mümkün değil.
Tokat'ın Alaylı Bulaylı geleneği bugün devam ediyor mu?
Alaylı Bulaylı'nın Tokat'a ait geleneksel bir düğün oyunu olduğu resmî kültür kayıtlarıyla doğrulanıyor ancak 2026 yılında hangi ilçe ve köylerde düzenli olarak oynandığı bilinmiyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığının kayıtları oyunun nasıl oynandığını ve geleneksel sözlerini korurken güncel uygulama sıklığına ilişkin bilgi vermiyor.
Oyunun ilk kez hangi tarihte ve Tokat'ın hangi yerleşiminde ortaya çıktığı da mevcut kaynaklarla kesinleştirilemiyor.
Alaylı Bulaylı'nın belgelenmiş özelliği, kız isteme geleneğini bir düğün eğlencesine dönüştürürken karşılıklı tekerlemeleri ve toplu hareketleri bir araya getirmesi. Böylece oyun, Tokat'ın halk kültüründe sözlü anlatım ile düğün eğlencesinin nasıl birleştiğini gösteren örneklerden biri olarak kayıtlarda yer alıyor.