Tokat köylerinde hasat böyle başlardı: Başaklar incelenir, dualar edilirdi

Tokat'ın geçmişteki köy yaşamında buğday hasadı, ekinin olgunluğunun kontrol edildiği geleneksel bir törenle başlardı. Akademik bir araştırmada anlatılan uygulamada yaşlılar başakları inceler, ardından dualar edilir, maniler söylenir ve hasat için hazırlık yapılırdı.

Yayınlanma
Tokat köylerinde hasat böyle başlardı: Başaklar incelenir, dualar edilirdi

Tokat'ın geçmişteki köy yaşamında buğday hasadı, yalnızca tarladaki ekinin olgunlaşmasını beklemekten ibaret değildi. Hasada başlamadan önce köyün yaşlıları harman yerinde toplanıyor, farklı tarlalardan getirilen başakları inceleyerek ekinin biçilmeye hazır olup olmadığına karar veriyordu. Prof. Dr. Nusret Zencirci'nin 2015 yılında yayımlanan akademik araştırmasında anlatılan bu gelenek, tarımsal üretimin köylerdeki dayanışma ve kültürel yaşamla nasıl iç içe geçtiğini ortaya koyuyor.

Hasattan önce başaklar neden kontrol edilirdi?

Geçmişte anlatılan uygulamaya göre hasat zamanı yaklaştığında köyün yaşlıları harman yerinde bir araya gelirdi. Her bölgeye gönderilen kişiler, tarlalardan birer tutam buğday başağı getirirdi. Toplanan örnekler incelenir, ekinin yeterince olgunlaştığına karar verilirse hasadın başlamasına izin verilirdi.

Bu kararın ardından köylüler hasat hazırlıklarına girişirdi. Oraklar, ellikler ve bileme taşları çıkarılır, tarla başında şükür duaları edilirdi. Dualarda yalnızca o yılın ürününe değil, gelecek yılın bereketine de yer verilirdi.

Buğday hasadı maniler ve atışmalarla şenlenirdi

Hasat dönemi, köy halkının birlikte çalıştığı ve geleneklerin yaşatıldığı bir zaman dilimiydi. Tarlada çalışanlar karşılıklı maniler söyler, atışmalarla çalışma ortamını hareketlendirirdi. Araştırmada tırpancı, orakçı, desteci, kemci, bağcı ve tırmıkçı gibi farklı çalışma görevlerine ait isimler de aktarılıyor.

Hasat sırasında tarla sahibinden bahşiş istemek de geleneksel uygulamalar arasındaydı. Bunun için tarla sahibinin önüne bir tutam ekin bırakılırdı. Üründen memnun kalan bazı tarla sahiplerinin kurban kestiği uygulamalara da araştırmada değiniliyor.

Niksar'ın köylerine yeni vidanjör desteği: Hizmet kapasitesi artacakİçeriği görüntüle →

Tokat'ın eski hasat geleneği akademik araştırmaya konu oldu

Söz konusu gelenekler, Prof. Dr. Nusret Zencirci'nin Anadolu’da Buğday Hasadının Sosyo Kültürü ve Diyalektolojisi başlıklı çalışmasında kayıt altına alındı. Araştırma, 2015 yılında Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi'nin 15. cilt, 3. sayısında yayımlandı.

Çalışma, geçmişteki tarımsal yaşamın sosyal yönlerini ve hasat çevresinde şekillenen gelenekleri belgeliyor. Ancak anlatılan uygulamaların bugün Tokat'ın hangi köylerinde sürdürüldüğüne ilişkin güncel bir tespit bulunmuyor. Bu nedenle söz konusu törenler, günümüzde devam eden yaygın bir uygulama olarak değil, geçmişten akademik kayıtlara taşınmış bir kültürel miras olarak değerlendiriliyor.

Aşağı kaydırdıkça sonraki haber otomatik yüklenecek.