Tokat Müzesi’nin koleksiyonu, Turhal Ulutepe’de bulunan Geç Kalkolitik Dönem eserleriyle MÖ 4000-3000 yıllarına kadar uzanıyor. Sulusokak’taki tarihî Arastalı Bedesten’de hizmet veren müzede Hitit, Helenistik, Roma, Bizans, Danişmentli ve Osmanlı dönemlerinden arkeolojik ve etnografik eserler bir arada sergileniyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığının Kültür Portalı kayıtlarına göre müzedeki kronolojinin başlangıç noktalarından birini, 1976’da Tokat Müze Müdürlüğü tarafından kazılan Turhal Ulutepe buluntuları oluşturuyor. Bu eserleri Zile sınırlarındaki Maşat Höyük kazılarından çıkarılan Hitit sarayı buluntuları takip ediyor.
Tokat Müzesi’nde en eski eserler hangi döneme ait?
Müzedeki en eski arkeolojik buluntular Geç Kalkolitik Dönem’e, yaklaşık MÖ 4000-3000 yıllarına tarihleniyor. Turhal Ulutepe’den çıkarılan eserler, Tokat çevresindeki yerleşim tarihinin binlerce yıl geriye uzandığını gösteren koleksiyonun erken dönem bölümünü oluşturuyor.
Zile yakınlarındaki Maşat Höyük ise müzenin Hitit dönemine ilişkin en önemli kaynaklarından biri. Tokat İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü kayıtlarında Maşat Höyük’te Eski Tunç, Hitit ve Frig dönemlerine ait üç kültür katının bulunduğu belirtiliyor. Kazılarda çıkarılan Hitit çivi yazılı tabletler ve saray buluntuları Tokat Müzesi’nde sergileniyor.
Müzenin dikkat çeken arkeolojik eserleri neler?
Kültür Portalı, Zile’nin Ağılcık Köyü’nde bulunan Roma dönemine ait bronz heykel grubunu müzenin dikkat çekici ve kurumun ifadesiyle “ünik” eserleri arasında gösteriyor. Bu tanımlama, eserin müze koleksiyonu içindeki özel niteliğine işaret ediyor; dünyanın tek örneği olduğu anlamına gelmiyor.
Arkeoloji bölümünde Roma dönemine ait takı ve süs eşyaları, urneler, pişmiş toprak testiler, kandiller, cam eserler, Doğu Roma haçları ve mühürler de bulunuyor. Tokat çevresindeki Zela, Komana Pontika, Cabeira, Sebastopolis ve Neocaiser gibi antik merkezlerle bağlantılı Helenistik, Roma, Bizans ve İslami dönem sikkeleri de koleksiyonun önemli parçaları arasında yer alıyor.
Danişmentliler dönemine ait Kur’an neden önemli?
Kültür Portalı, Tokat Müzesi’nde Danişmentliler dönemine ait “bilinen en eski Kur’an-ı Kerim”in sergilendiğini belirtiyor. Bu ifade doğrudan resmî kurum kaydına dayanıyor.
Ancak erişilen kaynakta “bilinen en eski” tanımının Anadolu’daki bütün yazma Kur’an örneklerini mi yoksa belirli bir dönem ve koleksiyon bağlamını mı ifade ettiği ayrıca açıklanmıyor. Bu nedenle eserin önemi kurumun kullandığı tanımlama çerçevesinde değerlendirilmelidir.
Etnografya bölümünde hangi eserler bulunuyor?
Tokat Müzesi yalnızca arkeolojik eserlerden oluşmuyor. Etnografya salonunda kentin geleneksel yaşamını ve üretim kültürünü anlatan bakırcılık, yazmacılık, dokuma ve tekstil ürünleri ile halı ve kilimler sergileniyor.
Giyim-kuşam parçaları, takılar, silahlar, hamam ve mutfak eşyaları, tarikatlara ilişkin objeler, el yazmaları ve Hristiyanlık dönemine ait eserler de müzenin kültürel yaşamı anlatan bölümlerinde yer alıyor.
Tokat Müzesi Arastalı Bedesten’e ne zaman taşındı?
Tokat’ta müzecilik faaliyetleri 1926’da Gökmedrese’de başladı. Eser sayısının artması ve yapının restorasyon ihtiyacının ortaya çıkması üzerine müze koleksiyonu 3 Mart 2012’de Arastalı Bedesten’e taşındı. Resmî kayıtlara göre müze yeni yerinde 18 Eylül 2012’de ziyarete açıldı.
Arastalı Bedesten’in kesin yapım tarihi ve banisi bilinmiyor. Kültür Portalı yapıyı genel olarak 15. ve 16. yüzyıllara tarihlendirirken kültür envanteri kayıtlarında mimari özelliklerinden hareketle 15. yüzyıl sonları değerlendirmesi yer alıyor. Müze bugün Sulusokak’ta, Cumhuriyet Meydanı’na yürüme mesafesinde Tokat’ın binlerce yıllık geçmişini aynı çatı altında buluşturuyor.
