Tokat’ta belediye hizmetlerinden trafiğe, afet yönetiminden sokak aydınlatmalarına kadar günlük hayatın birçok alanını etkileyebilecek yeni dijital dönüşüm dönemi başlıyor.
“2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı”na ilişkin Cumhurbaşkanlığı Genelgesi 19 Eylül’de Resmî Gazete’de yayımlandı.
Yeni yol haritası yalnızca büyükşehirleri değil Tokat dahil Türkiye’nin 81 ilini kapsıyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının açıkladığı takvime göre 2026 yılı sonuna kadar 81 ilin tamamında akıllı şehir stratejileri ve yol haritaları hazırlanacak.
Dolayısıyla Tokat’ın da kendi ihtiyaçlarına göre dijital dönüşüm planının oluşturulması öngörülüyor.
50 farklı akıllı şehir uygulaması geliyor
Yeni eylem planı oldukça geniş bir program içeriyor.
Bakanlığın açıklamasına göre planda:
4 stratejik amaç,
8 hedef,
32 eylem
ve
297 uygulama adımı
bulunuyor.
2028 itibarıyla ise en az 50 farklı akıllı şehir uygulamasının sahada hayata geçirilmesi hedefleniyor.
Bu uygulamalar yalnızca belediyelerin internet sitelerinin yenilenmesi veya işlemlerin e-Devlet’e taşınması gibi klasik dijitalleşme çalışmalarından oluşmayacak.
Yapay zekâ, büyük veri, nesnelerin interneti ve dijital ikiz teknolojileri yeni sistemin temel bileşenleri arasında bulunuyor.
Tokat trafiği anlık yönetilebilir
Planın Tokatlı vatandaşın günlük yaşamına en fazla dokunabilecek alanlarından biri trafik.
Yeni dönemde gerçek zamanlı trafik yönetim sistemlerinin yaygınlaştırılması hedefleniyor.
Bu sistemlerde şehirdeki araç yoğunluğu anlık olarak takip edilerek trafik ışıkları ve ulaşım yönetimi elde edilen verilere göre düzenlenebiliyor.
Bakanlığın açıklamasında amaç, vatandaşların trafikte kaybettiği zamanı azaltmak olarak belirtiliyor.
Tokat açısından düşünüldüğünde özellikle sabah ve akşam saatlerinde yoğunlaşan ana arterlerde böyle sistemlerin ilerleyen dönemde kullanılması mümkün olabilir.
Ancak burada önemli bir ayrım var:
Tokat’ta hangi kavşak veya yolların sisteme alınacağı henüz açıklanmış değil.
Dolayısıyla belirli bir caddeye akıllı trafik sistemi kurulacağını şimdiden söylemek doğru olmaz.
Çöp araçları doluluk oranına göre hareket edecek
Planın dikkat çeken uygulamalarından biri de atık toplama sistemi.
Yeni modelde çöp toplama araçlarının klasik sabit güzergâhlar yerine konteynerlerin doluluk oranına göre rota oluşturabilmesi hedefleniyor.
Sensörlerle takip edilen konteynerlerden gelen veriler sayesinde hangi bölgedeki atığın önce alınması gerektiği belirlenebilecek.
Böyle bir sistem gereksiz araç hareketlerinin azaltılmasına, yakıt tasarrufuna ve dolmuş konteynerlerin daha hızlı boşaltılmasına katkı sağlayabilir.
Tokat’ın hangi mahallelerinde ve ne zaman bu uygulamaya geçileceğine ilişkin ise henüz yerel bir takvim açıklanmadı.
Sokak lambaları da akıllanacak
Yeni stratejinin bir başka ayağı akıllı sokak aydınlatmaları.
Bakanlık bu sistemlerle önemli miktarda enerji tasarrufu sağlanmasını hedefliyor.
Akıllı aydınlatma sistemleri çevresel koşullara ve ihtiyaca göre yönetilebiliyor.
Bu sayede gereksiz enerji tüketiminin azaltılması ve arızaların daha hızlı tespit edilmesi mümkün olabiliyor.
Tokat gibi merkez ile kırsal mahalleler arasında geniş bir hizmet alanına sahip şehirlerde bu tür teknolojilerin nasıl uygulanacağı hazırlanacak yerel yol haritasıyla daha net hale gelecek.
Afetlerde erken uyarı sistemleri kurulacak
Planın en önemli başlıklarından biri afet yönetimi.
Yeni stratejide erken uyarı ve kriz anı yönetim mekanizmalarının devreye alınması öngörülüyor.
Bu konu Tokat açısından özellikle önemli.
Kentte deprem, sel, heyelan, yoğun kar ve farklı doğal afet riskleri ilçeden ilçeye değişebiliyor.
Akıllı şehir yaklaşımında sensörler, konumsal veriler ve farklı kamu kurumlarından gelen bilgiler ortak sistemlerde değerlendirilerek afet öncesi ve afet anındaki karar süreçlerinin hızlandırılması hedefleniyor.
Ancak Tokat’a özel kurulacak sensörlerin sayısı veya konumları henüz açıklanmış değil.
Vatandaş sorunu telefondan bildirebilecek
Yeni sistem yalnızca belediye veya kamu kurumlarının kendi içerisinde kullanacağı teknolojilerden oluşmayacak.
Plan kapsamında vatandaşların yaşadıkları mahalledeki sorunları mobil uygulamalar üzerinden doğrudan ilgili birimlere iletebilmesi öngörülüyor.
Örneğin:
bozuk yol,
çalışmayan sokak lambası,
dolu çöp konteyneri,
altyapı problemi
ve benzeri yerel sorunların dijital sistemler üzerinden bildirilmesi mümkün olabilecek.
Böylece başvurunun hangi birime gönderildiği ve çözüm sürecinin nasıl ilerlediği daha sistematik biçimde takip edilebilecek.
Tokat’ın “dijital ikizi” gündeme gelebilir
Yeni stratejinin teknoloji başlıklarından biri de dijital ikiz.
Dijital ikiz teknolojisi, gerçek bir şehir veya fiziksel alanın dijital ortamda veriyle desteklenen modelinin oluşturulmasını sağlıyor.
Bu modeller trafik, altyapı, yapılaşma, afet senaryoları veya yeni yatırımların etkisini fiziksel uygulamaya geçmeden önce değerlendirmek amacıyla kullanılabiliyor.
2030 yol haritası dijital ikiz teknolojisini de öncelikli alanlar arasında gösteriyor.
Ancak bu, “Tokat’ın dijital ikizi bugün kuruluyor” anlamına gelmiyor.
Şehrin hangi teknolojileri kullanacağı hazırlanacak yerel stratejiyle belirlenecek.
Her belediyede özel birim kurulacak
Yeni dönemin belediyeler açısından önemli değişikliklerinden biri kurumsal yapı olacak.
Bakanlığın açıkladığı plana göre her belediyede özel akıllı şehir birimleri kurulması öngörülüyor.
Bu birimler şehirde uygulanacak dijital projelerin koordinasyonunda rol oynayacak.
Ayrıca mekânsal planlamada yeni veri modellerine geçilmesi hedefleniyor.
Tokat’taki belediyelerin uygulama sürecinin ayrıntıları ise ilgili kurumların önümüzdeki dönemde yapacağı açıklamalarla netleşecek.
2029’da Dijital Şehir Yönetim Merkezleri
Takvimin dikkat çeken aşamalarından biri 2029 yılı.
Plan kapsamında 2029’a gelindiğinde bütün illerde Dijital Şehir Yönetim Merkezlerinin kurulması hedefleniyor.
Bu merkezlerde:
trafik,
çevre,
temizlik,
altyapı
ve farklı şehir hizmetlerinden gelen verilerin tek noktadan izlenebilmesi amaçlanıyor.
Takvimin uygulanması halinde Tokat da bu sisteme dahil olacak.
Böylece şehir yönetiminde farklı birimlerde bulunan verilerin ortak merkezde değerlendirilmesi mümkün hale gelebilecek.
TOKİ projeleri de değişecek
Akıllı şehir dönüşümü yalnızca mevcut şehir merkezleriyle sınırlı olmayacak.
Bakanlığın planında TOKİ ve yeni konut projelerinin “Akıllı Bölgeler” yaklaşımıyla bütünleştirilmesi de bulunuyor.
Yeni yaşam alanlarında:
yeşil enerji,
su kayıplarının sensörlerle tespiti,
enerji tüketiminin izlenmesi
ve çevreye duyarlı sistemlerin kullanılması hedefleniyor.
Bu durum ilerleyen dönemde Tokat’ta yapılacak yeni TOKİ projelerini de ilgilendirebilir.
Ancak mevcut Tokat TOKİ konutlarının tamamının hemen bu sistemlere dönüştürüleceğine ilişkin bir açıklama bulunmuyor.
Teknolojide yüzde 80 yerlilik hedefi
Plan yalnızca şehirlerin teknoloji kullanmasını değil, bu teknolojilerin Türkiye’de geliştirilmesini de hedefliyor.
2030 yılına gelindiğinde akıllı şehir teknolojilerinde en az yüzde 80 yerli üretim şartı aranması planlanıyor.
Ayrıca bu alanda faaliyet gösterecek 500 girişimci şirketin desteklenmesi hedefleniyor.
Bu yönüyle program yazılım, sensör teknolojileri, yapay zekâ, veri analitiği ve şehir teknolojileri geliştiren şirketler açısından da yeni bir pazar oluşturabilir.
Tokat için ilk kritik tarih 2026 sonu
Tokat açısından sürecin ilk önemli aşaması çok uzak değil.
Bakanlığın açıkladığı takvime göre:
2026 sonuna kadar 81 ilin akıllı şehir stratejisi ve yol haritası hazırlanacak.
2027’de süreç ilçelere doğru genişleyecek.
2028’de en az 50 akıllı şehir uygulaması sahada olacak.
2029’da tüm illerde Dijital Şehir Yönetim Merkezleri hedefleniyor.
2030’da yüzde 80 yerlilik ve Akıllı Şehir Kanunu hedefleniyor.
Dolayısıyla Tokat açısından şimdi takip edilmesi gereken temel konu, hazırlanacak yerel akıllı şehir yol haritasında hangi projelerin öncelikli seçileceği.
Trafik mi, afet yönetimi mi, atık toplama mı, enerji tasarrufu mu yoksa belediye hizmetlerinin dijitalleştirilmesi mi?
Bu ayrıntılar Tokat’a özel plan açıklandığında netleşecek.
