Tokat’ta yıllardır insansız hava araçları ve robotik sistemler üzerine çalışan girişimci Alper Ak, bu kez havadan değil karadan hareket eden yapay zekâ destekli yeni bir sistem üzerinde çalışıyor.
AI SIPA adı verilen otonom robotun, insan müdahalesine minimum ihtiyaç duyarak çevresini algılaması, kendi rotasını oluşturması ve farklı görevleri yerine getirmesi hedefleniyor.
Projenin geliştiricisinin aktardığı teknik bilgilere göre sistemin üzerinde 7 milyar parametreli gömülü bir büyük dil modeli, 360 derece LiDAR, 3D derinlik kamerası, Pixhawk otopilot ve Jetson Orin bilgisayar bulunuyor. Robotun kapalı ve açık alanlarda görev yapabilmesi, kullanıcıyla doğal dil üzerinden iletişim kurabilmesi ve gerçekleştirdiği görevleri hafızasında tutabilmesi amaçlanıyor.
Buradaki teknik özelliklerin geliştirici tarafından aktarıldığını özellikle belirtmek gerekiyor; sistemin performansına ilişkin bağımsız bir test veya resmî sertifikasyon verisi şu aşamada kamuya açık değil.
AI SIPA nedir?
AI SIPA, klasik uzaktan kumandalı kara araçlarından farklı olarak çevresinden veri toplayıp kendi hareket kararlarını verebilmesi hedeflenen otonom bir robot platformu.
Alper Ak’ın verdiği bilgilere göre robotun temel hedefi yalnızca bir noktadan diğerine gitmek değil.
Sistem;
- bulunduğu alanı algılayabiliyor,
- çevresinin haritasını oluşturabiliyor,
- gerektiğinde yeni rota planlayabiliyor,
- görev geçmişini hatırlayabiliyor,
- kullanıcıyla konuşabiliyor,
- verilen göreve göre hareket planı oluşturabiliyor.
Projenin henüz geliştirme ve yapay zekâ eğitim sürecinde olduğu belirtiliyor.
En dikkat çekici özellik: GPS olmadan hareket edebilmesi
AI SIPA’nın öne çıkarılan en önemli özelliklerinden biri GPS bağlantısına bağımlı olmadan navigasyon yapabilmesi.
Bu özellik özellikle kapalı alanlarda önem kazanıyor.
Fabrika, depo, sera veya kapalı üretim tesislerinin içerisinde GPS sinyalinin zayıf veya tamamen kullanılamaz olduğu durumlar bulunabiliyor.
Robotun burada kamera ve LiDAR gibi sensörlerden aldığı verileri kullanarak bulunduğu alanı algılaması ve kendi yolunu belirlemesi hedefleniyor.
Bu yapı teorik olarak sistemi yalnızca açık alanda değil;
- fabrika koridorlarında,
- depolarda,
- üretim sahalarında,
- seralarda,
- kapalı lojistik merkezlerinde
de kullanılabilir hale getirebilir.
Ancak hangi ortamlarda ne ölçüde başarılı çalıştığına ilişkin bağımsız saha testleri henüz kamuya açık değil.
360 derece LiDAR ve derinlik kamerası kullanıyor
Robotun çevresini algılamasında iki önemli donanım öne çıkıyor.
Bunlardan biri 360 derece LiDAR, diğeri ise 3D derinlik kamerası.
LiDAR sistemi robotun çevresindeki nesnelerin uzaklığını algılamasına ve bulunduğu ortamın üç boyutlu yapısını çıkarmasına yardımcı olabiliyor.
Derinlik kamerası ise yalnızca düz bir görüntü almak yerine nesnelerin robota olan uzaklığını da değerlendirebiliyor.
Bu iki sistemin birlikte kullanılmasıyla robotun;
engelleri fark etmesi, bulunduğu alanı haritalaması ve güvenli rota oluşturması amaçlanıyor.
Geliştirici, sistemin bu donanımlar sayesinde gece ve gündüz görev yapabilecek şekilde tasarlandığını belirtiyor.
Robotun “beyni” Jetson Orin
AI SIPA’nın üzerinde Jetson Orin tabanlı bir bilgisayar kullanıldığı bildiriliyor.
Bu bilgisayar robot üzerindeki kamera, sensör ve yapay zekâ işlemlerini yürütmek için kullanılıyor.
Ayrıca sistemde Pixhawk tabanlı bir otopilot altyapısı bulunuyor.
Bu donanımların birlikte çalışması sayesinde robotun hareket kontrolü ile yapay zekâ karar mekanizmasının birbirine bağlanması hedefleniyor.
Başka bir ifadeyle AI SIPA yalnızca sensörlerden veri toplayan bir araç değil; toplanan veriyi işleyip buna göre hareket etmeye çalışan bir robot platformu olarak geliştiriliyor.
Kullanıcıyla konuşabilecek
AI SIPA’nın klasik otonom araçlardan ayrıldığı noktalardan biri de üzerinde yerel olarak çalışan büyük dil modeli.
Geliştiriciye göre sistemde 7 milyar parametreli gömülü LLM modeli bulunuyor.
Bu sayede robotun kullanıcıdan doğal dilde komut alması amaçlanıyor.
Örneğin gelecekte teorik olarak kullanıcı:
“Bu depodaki üçüncü bölüme git.”
veya
“Seranın kuzey tarafını kontrol et.”
gibi komutlar verebilir.
Robotun da komutu yorumlayarak görev planı oluşturması hedefleniyor.
Burada önemli olan nokta sistemin henüz geliştirme aşamasında olması. Bu nedenle tüm bu yetenekleri son kullanıcıya hazır ticari ürün seviyesinde sunulduğu şeklinde yorumlamak doğru olmaz.
Yaptığı görevleri hatırlaması hedefleniyor
Projenin dikkat çekici özelliklerinden biri de görev hafızası.
Alper Ak’ın aktardığına göre robot, daha önce gerçekleştirdiği görevleri hafızasında tutabilecek şekilde geliştiriliyor.
Bu özellik başarıyla uygulanırsa robot aynı görevleri her seferinde sıfırdan öğrenmek zorunda kalmadan geçmiş hareketlerini kullanabilir.
Örneğin bir fabrika içerisinde daha önce kullandığı güzergâhı hatırlaması veya belirli bir kontrol rotasını tekrar gerçekleştirmesi mümkün olabilir.
Bu tür bir yapı özellikle tekrarlayan endüstriyel görevlerde önemli avantaj sağlayabilir.
Tek şarjla 6 saate kadar çalışma hedefi
AI SIPA’nın mevcut geliştirme sürümünde 6 saate kadar çalışma süresi bulunduğu belirtiliyor.
Geliştirici, batarya kapasitesinin kullanım alanına göre artırılabileceğini ifade ediyor.
Robotun gerçek çalışma süresi;
- taşıdığı yük,
- motorların enerji tüketimi,
- zemin yapısı,
- sensörlerin kullanım yoğunluğu,
- yapay zekâ bilgisayarının enerji tüketimi
gibi birçok faktöre göre değişebilir.
Bu nedenle 6 saatlik süreyi tüm görev koşullarında garanti edilen bir değer olarak değil, geliştirici tarafından aktarılan mevcut sistem değeri olarak değerlendirmek gerekiyor.
Fabrikada yük taşıyabilir
AI SIPA için düşünülen kullanım alanlarının başında üretim tesisleri geliyor.
Fabrikalarda malzeme ve parça taşımak için günümüzde farklı tipte otomatik yönlendirmeli araçlar kullanılıyor.
AI SIPA’nın ise sabit çizgilere veya sürekli insan kontrolüne ihtiyaç duymadan çevresini algılayarak hareket edebilmesi hedefleniyor.
Bu sistem başarılı şekilde uygulanırsa robot;
bir üretim hattından diğerine parça taşıma, depo içerisinde yük transferi veya fabrika içerisinde malzeme sevki gibi görevlerde kullanılabilir.
Ancak robotun gerçek taşıma kapasitesi hakkında güncel haberde kesin bir rakam açıklanmış değil.
Kargo teslimatında kullanılabilir
Proje için değerlendirilen bir diğer alan kargo ve lojistik.
Otonom kara robotları özellikle kampüsler, kapalı tesisler ve kontrollü yaşam alanlarında küçük paketlerin taşınması için dünyada giderek daha fazla deneniyor.
AI SIPA’nın da benzer şekilde belirli bölgelerde otonom teslimat görevleri gerçekleştirmesi hedefleniyor.
Ancak şehir içinde kaldırım veya karayolunda otonom teslimat yapılabilmesi yalnızca teknik yeterliliğe bağlı değil.
Trafik güvenliği, yasal düzenlemeler, sigorta ve kamu alanlarının kullanımı gibi konular da böyle bir sistemin ticari kullanımını etkiliyor.
Tokat seralarında görev yapması planlanıyor
Robot için en dikkat çekici yerel kullanım alanlarından biri tarım.
Geliştirici AI SIPA’nın seralarda bitki sağlığını kontrol etmek amacıyla kullanılabileceğini belirtiyor.
Robot sera içerisindeki sıralar arasında hareket ederek kamera ve ek sensörlerle bitkiler hakkında veri toplayabilir.
İleride sistem;
- hastalık belirtileri,
- bitki gelişimi,
- sıcaklık,
- nem,
- toprak durumu
gibi farklı verilerle entegre edilebilir.
Bu yönüyle proje Tokat gibi tarım üretiminin güçlü olduğu bir şehir açısından ayrıca dikkat çekiyor.
Alper Ak daha önce 400’den fazla endüstriyel drone geliştirdi
AI SIPA projesinin arkasındaki Alper Ak’ın robotik çalışmaları yeni değil.
Yerel kaynaklara göre Ak bugüne kadar farklı amaçlara yönelik 400’den fazla endüstriyel drone geliştirdi.
Alper Ak’ın Tokat’taki İHA çalışmaları geçmişte KOSGEB’in resmî internet sitesine de konu olmuştu.
KOSGEB’in yayımladığı haberde Tokat Teknopark bünyesinde kurulan ekip içerisinde Alper Ak’ın Ar-Ge sorumlusu olarak yer aldığı ve çok amaçlı Octocopter tipi insansız hava araçlarının geliştirilmesine katkı sağladığı belirtiliyor.
Bu nedenle AI SIPA projesi tek seferlik bir prototipten ziyade yıllardır devam eden İHA ve robotik çalışmaların kara platformuna taşınması olarak görülebilir.
Tarım drone’u ile kene ilaçlaması da yaptı
Alper Ak’ın geliştirdiği sistemler daha önce Tokat’ta farklı alanlarda da kullanıldı.
2025 yılında yerli üretim tarım drone’u ile Tokat İŞGEM çevresinde kene ve haşerelere karşı ilaçlama gerçekleştirildiği haberleştirilmişti.
Söz konusu drone’un 5 litrelik tankla ilaçlama yaptığı belirtilmişti.
Bu çalışma, Ak’ın geliştirdiği sistemlerin yalnızca laboratuvar ortamında değil gerçek saha uygulamalarında da denendiğini gösteren örneklerden biri.
