Tokat yazmacılığında 6 asırlık gelenek: Ihlamur kalıpların sırrı

Yaklaşık 600 yıllık geçmişiyle Tokat'ın kültürel mirasları arasında yer alan yazmacılık, el oyması ıhlamur kalıplarla yaşatılıyor. Karakalem ve elvan baskı teknikleriyle hazırlanan yazmalarda elma, üzüm ve çiçek gibi yöreye özgü motifler kullanılıyor.

Yayınlanma
Tokat yazmacılığında 6 asırlık gelenek: Ihlamur kalıpların sırrı

Tokat'ın geleneksel el sanatları arasında önemli bir yere sahip olan yazmacılık, yaklaşık 600 yıllık geçmişiyle günümüze ulaşan kültürel miraslardan biri olarak biliniyor. Kumaş üzerine desenlerin el işçiliğiyle aktarıldığı bu sanatın en dikkat çekici özelliğini ise ıhlamur ağacından hazırlanan ahşap kalıplar oluşturuyor. Ustaların tek tek oyduğu kalıplar sayesinde Tokat'a özgü motifler kumaşlarla buluşuyor.

Tokat İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün tanıtım bilgilerinde ıhlamur ağacının tercih edilme nedeni, ağacın yumuşak ve kolay işlenebilir yapısı olarak açıklanıyor. Dayanıklılığı ve boyayı tutmaya elverişli yüzeyi de bu malzemeyi geleneksel baskı tekniği için uygun hale getiriyor.

Tokat yazmacılığında ıhlamur kalıplar nasıl hazırlanıyor?

Yazmacılıkta ilk aşamayı, kumaşa aktarılacak desenin tahta kalıp üzerine işlenmesi oluşturuyor. Ustalar, ıhlamur ağacından hazırlanan yüzeye motifleri çizdikten sonra 'nakış bul' adı verilen küçük bir bıçakla desenin oyma işlemini gerçekleştiriyor. Oyulan bölümlerin dışında kalan yüzey baskı sırasında kumaşa şekil veriyor.

Tokat'ta tren seferleri ne zaman başlayacak? Samsun-Sivas hattında tarih belirsizİçeriği görüntüle →

Birden fazla rengin kullanıldığı çalışmalarda her renk için ayrı bir kalıp hazırlanıyor. Böylece farklı renk ve desenler, baskı işleminin aşamalarına göre kumaşa aktarılıyor. Tokat yazmacılığında karakalem ve elvan baskı teknikleri kullanılıyor.

Tokat yazmalarında hangi motifler kullanılıyor?

Tokat yazmalarının desen dünyasında doğadan esinlenen motifler öne çıkıyor. Elma, üzüm, kiraz, çiçek ve asma yaprağı gibi figürler geleneksel kumaş baskılarında kendine yer buluyor.

Tokat İçi Dolusu, Tokat Elmalısı ve Tokat Üzümlüsü, yöreyle özdeşleşen desenler arasında bulunuyor. Bu motifler, yazmacılığın yalnızca bir kumaş süsleme tekniği olmadığını, aynı zamanda bölgenin kültürel ve doğal özelliklerini yansıtan bir el sanatı olduğunu gösteriyor.

Tokat yazması coğrafi işaretle tescillendi

Tokat yazması, Tokat Belediyesinin başvurusu sonucunda 26 Şubat 2020 tarihinde coğrafi işaret tescili aldı. Tescil, yöreyle özdeşleşen bu geleneksel ürünün korunması ve tanıtılması açısından önem taşıyor.

Tokat Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği de geleneksel yazmacılık mesleğini sürdüren ustaları destekleyen çalışmalar yürütüyor. Birliğin 15 Nisan 2025 tarihli duyurusunda taş baskı ustası Ahmet Turan Yaşin, '3. Kuşak Mesleğini Yaşatanlar' kategorisinde ödüle layık görüldü.

Yüzyıllardır kullanılan ahşap kalıplar, geleneksel baskı yöntemleri ve kuşaktan kuşağa aktarılan ustalık bilgisi, Tokat yazmacılığının yaşatılmasındaki temel unsurlar arasında yer alıyor.

Aşağı kaydırdıkça sonraki haber otomatik yüklenecek.