Tokat'ın Erbaa ilçesindeki Horoztepe'de bulunan yaklaşık 4 bin yıllık Erken Tunç Çağı eserleri, Çorum'daki Alacahöyük kraliyet mezarlarından çıkarılan buluntularla benzerlikleri nedeniyle yeniden gündeme geldi. Kültür ve Turizm Bakanlığının kayıtlarında her iki merkez de Anadolu'nun önemli Erken Tunç Çağı yerleşimleri arasında gösteriliyor. Kasım 2026'da gündeme gelen değerlendirmelerle birlikte Horoztepe'de bilimsel kazıların yeniden başlatılması ve arkeolojik alanın korunması talepleri öne çıktı.
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Başkanı Dr. Öğretim Üyesi Semih Yaşar Çizikci'nin 10 Kasım 2026'da yayımlanan değerlendirmesinde, Horoztepe eserlerinin Alacahöyük'teki 13 kraliyet mezarında bulunan eserlerle benzer özellikler taşıdığı aktarıldı. Ancak bu benzerlik, Horoztepe'de yeni bir kraliyet mezarı keşfedildiği anlamına gelmiyor.
Horoztepe eserleri neden Alacahöyük ile karşılaştırılıyor?
Horoztepe ve Alacahöyük, Anadolu'nun Erken Tunç Çağı'na ait arkeolojik buluntularıyla bilinen merkezleri arasında bulunuyor. Kültür ve Turizm Bakanlığının Anadolu Medeniyetleri Müzesi tanıtımında, bu merkezlerle ilişkilendirilen metal tören eşyaları, takılar, kaplar ve heykelcikler yer alıyor.
Alacahöyük'teki 13 kraliyet mezarından çıkarılan buluntularla Horoztepe eserlerinin benzerlik göstermesi, iki bölgenin gömü gelenekleri ve maden işçiliğinin karşılaştırılması açısından önem taşıyor.
Bununla birlikte benzer eserlerin bulunması, iki merkezin aynı siyasi yönetime bağlı olduğunu veya aralarındaki kültürel ilişkinin bütün ayrıntılarıyla çözüldüğünü kanıtlamıyor. Böyle bir değerlendirme için arkeolojik buluntuların dönemleri ve ortaya çıkarıldıkları bağlamların birlikte incelenmesi gerekiyor.
Erbaa Horoztepe'nin tarihi yaklaşık 4 bin yıl öncesine uzanıyor
Horoztepe'nin arkeolojik geçmişi, 1950'li yıllarda Tahsin Özgüç ve Mahmut Akok tarafından yürütülen araştırmalarla bilimsel olarak incelendi. Bölgedeki mezar buluntuları, Erken Tunç Çağı toplumlarının maden işçiliği ve ölü gömme geleneklerine ilişkin bilgiler sağladı.
Kültür ve Turizm Bakanlığının Horoztepe Höyüğü envanterinde, höyüğün nekropol olarak adlandırılan eski mezarlık alanının yaklaşık 300 metre kuzeyinde bulunduğu belirtiliyor.
Resmî kayıtlara göre höyük yüzeyinde Erken Tunç Çağı ve Hitit dönemlerine ait seramik parçaları tespit edildi. Tarımsal faaliyetler ve erozyon nedeniyle alanın üst kesimlerinin düzleştiği, yol çalışmaları sırasında ortaya çıkan kesitlerde ise arkeolojik tabakaların görülebildiği kaydediliyor.
Horoztepe kökenli eserlerin Türkiye'ye iadesi gündeme geldi
Kasım 2026 başında yayımlanan haberlerde, Amerika Birleşik Devletleri'nden Türkiye'ye iade edilen 100 kültür varlığından 40'ının Horoztepe kökenli olduğunun bildirildiği aktarıldı.
Söz konusu eserlerin yaklaşık 4 bin yıllık geçmişe sahip olduğu ve milattan önce üçüncü binyılın sonlarına tarihlendirildiği belirtiliyor.
Ancak iade edilen eserlerin tamamına ilişkin ayrıntılı envanter ve her bir eserin güncel muhafaza yeri bağımsız resmî kayıtlarla doğrulanamadı. Bu nedenle açıklanan sayılar, iade sürecine ilişkin haberlerde aktarılan bilgiler olarak değerlendirilmeli.
Erbaa'da yeni kazı ve müze kurulması talebi
Horoztepe'nin yeniden gündeme gelmesinin ardından Erbaa Belediye Başkanı Ertuğrul Karagöl'ün 5 Kasım 2026'da haberleştirilen açıklamasında, bölgede arkeolojik kazıların yeniden başlatılması ve tarihî alanın turizme kazandırılması talebi yer aldı.
Açıklamada Erbaa'da bir müze kurulması isteği de gündeme getirildi. Horoztepe'nin geçmişine ilişkin eserlerin bilimsel çalışmalarla değerlendirilmesi ve kültürel mirasın korunması, bu taleplerin temel gerekçeleri arasında bulunuyor.
Kazı çalışmalarının yeniden yapılması yönündeki değerlendirmelerde, buluntuların çıkarıldıkları arkeolojik tabakalarla birlikte incelenmesinin önemi üzerinde duruluyor. Çünkü eserlerin bulundukları yer ve çevresindeki diğer kalıntılar, tarihsel yorumlar açısından ek bilgiler sağlayabiliyor.
Horoztepe'de yeni kazılar başlayacak mı?
11 Kasım 2026 itibarıyla Horoztepe'de yeni bir arkeolojik kazının resmen başlatıldığı veya çalışmalar için kesin bir takvim belirlendiği doğrulanmış değil. Kazıların yeniden başlaması ve müze kurulması yönündeki açıklamalar, şu aşamada talep niteliği taşıyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığının resmî envanterinde yer alan tarımsal faaliyetler ve erozyona ilişkin kayıtlar ise arkeolojik alanın korunmasının önemini ortaya koyuyor.
Horoztepe'nin Alacahöyük ile karşılaştırılmasına konu olan eserleri, Tokat'ın Erken Tunç Çağı geçmişinin araştırılmasında önemli bir yer tutuyor. Bundan sonraki süreçte yeni kazı çalışmalarına ilişkin bir karar alınıp alınmayacağı ve bölgenin korunmasına yönelik hangi uygulamaların hayata geçirileceği henüz açıklanmadı.