Tokat mutfağının geleneksel lezzetlerinden Bacaklı Çorba, mercimek ile ev yapımı eriştenin aynı tencerede pişirilmesiyle hazırlanıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığının Kültür Portalında yer alan Tokat İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü arşivine dayalı tarifte çorbanın özellikle kış aylarında sık tüketildiği belirtiliyor.
Tarifte mercimek, erişte, kuru soğan, tereyağı, salça, kırmızı biber, nane ve tuz temel malzemeler arasında yer alıyor. Nohut veya kıyma ise zorunlu malzeme değil; isteğe bağlı olarak kullanılabiliyor.
Bacaklı Çorba nasıl yapılıyor?
Resmî tarifte önce mercimek haşlanıyor. Mercimeğin ardından tencereye erişte ekleniyor ve iki malzeme birlikte pişiriliyor.
Ayrı bir tavada tereyağı ile kuru soğan kavruluyor. Ardından salça, kırmızı biber ve nane eklenerek hazırlanan karışım çorbanın bulunduğu tencereye aktarılıyor. Pişirme tamamlandıktan sonra Bacaklı Çorba sıcak olarak servis ediliyor.
Tokat’ta erişte neden önemli?
Bacaklı Çorbanın temel unsurlarından biri ev yapımı erişte. Kültür Portalındaki kayıtta eriştenin kışa girerken evlerde hazırlanıp kurutulduğu belirtiliyor. Böylece yaz ve sonbahar döneminde hazırlanan hamur, kış sofralarında çorba ve farklı yemeklerde kullanılabiliyor.
Bacaklı Çorba da bu hazırlık geleneğinin sofraya yansıyan örneklerinden biri. Mercimeğin doyuruculuğu ile kurutulmuş eriştenin bir araya gelmesi, yemeği özellikle soğuk aylarda tercih edilen bir çorba haline getiriyor.
Nohut veya kıyma ekleniyor mu?
Nohut ve kıyma tarifin zorunlu malzemeleri değil. Kültür ve Turizm Bakanlığının yayımladığı tarifte bu iki malzemenin isteğe bağlı olarak çorbaya eklenebileceği belirtiliyor.
Bu nedenle Bacaklı Çorbanın farklı evlerde küçük değişikliklerle hazırlanması mümkün. Ancak mercimek ve erişte, resmî tarifte yemeğin temelini oluşturan iki ana malzeme olarak öne çıkıyor.
“Bacaklı” adı nereden geliyor?
Bacaklı Çorbanın adındaki “bacaklı” ifadesinin kesin kökeni doğrulanmış değil. Kültür ve Turizm Bakanlığının resmî tarifinde yemeğin isminin nereden geldiğine ilişkin bir açıklama bulunmuyor.
Bazı yerel kaynaklarda aynı veya benzer çorba için “sakala çarpan çorbası” ifadesi kullanılıyor. Bu adın uzun eriştelerin yemek sırasında çeneye veya sakala değmesiyle ilişkilendirildiği belirtiliyor. Ancak bu açıklama Kültür Portalındaki resmî tarifte yer almıyor ve “Bacaklı” adının kesin etimolojisi olarak kabul edilemiyor.
Bacaklı Çorba hangi mevsimde tüketiliyor?
Kültür Portalındaki bilgiye göre Bacaklı Çorba özellikle kış mevsiminde sık pişiriliyor. Kış için önceden hazırlanıp kurutulan eriştenin kullanılması da yemeğin mevsimsel mutfak alışkanlıklarıyla bağını güçlendiriyor.
Çorbanın ilk ne zaman ortaya çıktığı veya Tokat’ın hangi ilçesinde doğduğu konusunda doğrulanmış tarihî bir kayıt bulunmuyor. Buna karşılık resmî gastronomi kaydında Tokat mutfağının geleneksel yemeklerinden biri olarak yer alıyor.
