Tokat’ın çalma pekmezli köy pilici, tatlı, ekşi ve baharatlı tatları aynı marinasyonda buluşturan geleneksel bir et yemeği. Kültür ve Turizm Bakanlığı Türkiye Kültür Portalı’ndaki tarife göre köy pilici; çalma pekmez, erik ekşisi, limon suyu, sirke, salça, sarımsak, kaya tuzu ve pul biberle hazırlanan karışımda en az 8 saat bekletiliyor, ardından ızgarada veya fırında pişiriliyor.
Çalma pekmezli köy pilici için hangi malzemeler kullanılıyor?
Resmî Kültür Portalı kaydına göre tarifte 1 köy pilici, 1 çay bardağı çalma pekmez, 1 limonun suyu, 1 çorba kaşığı sirke, 1 çorba kaşığı domates-biber salçası karışımı, 1 yemek kaşığı erik ekşisi ve 5-6 diş dövülmüş sarımsak kullanılıyor.
Karışıma kaya tuzu ve pul biber de ekleniyor. Böylece pekmezin tatlılığı, erik ekşisi ile limon ve sirkenin ekşi karakteri aynı sosta dengeleniyor.
Tokat’ın çalma pekmezli köy pilici nasıl hazırlanıyor?
Hazırlığın ilk aşamasında köy pilici 5-6 parçaya ayrılıyor. Kültür Portalı’ndaki tarife göre tavuk parçalarının sosu daha iyi alabilmesi için etler kemiğe kadar çentikleniyor.
Daha sonra çalma pekmez, limon suyu, sirke, domates-biber salçası, erik ekşisi, dövülmüş sarımsak, kaya tuzu ve pul biber bir kapta karıştırılıyor. Tavuk parçaları hazırlanan bu sosun içine yerleştiriliyor.
Tarifin en dikkat çeken aşamalarından biri dinlendirme süresi. Tavukların sos içinde en az 8 saat bekletilmesi gerekiyor. Bu süre, tarifte hazırlığın temel adımlarından biri olarak belirtiliyor.
Izgarada mı, fırında mı pişiriliyor?
Her iki yöntem de kullanılabiliyor. Sos içinde dinlendirilen tavuk parçaları ızgarada veya fırında iki yüzü de iyice kızarana kadar pişiriliyor.
Pişirme tamamlandıktan sonra çalma pekmezli köy pilici sıcak servis ediliyor. Resmî tarif, belirli bir fırın sıcaklığı ya da dakika vermediği için pişirme süresine ilişkin ek bir değer belirtilmiyor.
Tarifi farklı yapan ne?
Çalma pekmezli köy pilicini dikkat çekici kılan ayrıntı, pekmezin yalnızca tatlılarda değil bir et marinasyonunda da kullanılması. Üstelik pekmez tek başına bırakılmıyor; erik ekşisi, limon ve sirke ile dengeleniyor.
Kültür Portalı yemeği Tokat mutfağının et yemekleri arasında sınıflandırıyor. Kaydın kaynağı Tokat İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Arşivi. Tarif sayfası 20 Şubat 2013’te oluşturulmuş, 31 Mart 2020’de güncellenmiş durumda.
Yemeğin hangi ilçeye ait olduğu biliniyor mu?
Erişilen resmî kaynakta çalma pekmezli köy pilicinin Tokat’ın belirli bir ilçesi ya da köyünde ortaya çıktığına ilişkin bilgi yer almıyor. Yemeğin ne zamandan beri yapıldığına dair kesin bir tarih de verilmiyor.
Bu nedenle tarifin kökenine ilişkin kesin bir ilçe, köy veya tarih bilgisi eklemek yerine, resmî kayıtlarda Tokat mutfağı içinde yer alan geleneksel bir yemek olduğu bilgisiyle yetinmek gerekiyor.
