Tokat’ın halk kültürü kayıtlarında yer alan Kilim Dokuma Oyunu, geleneksel dokumayı iki kişinin canlandırdığı mizahi bir seyirlik oyuna dönüştürüyor. Kültür ve Turizm Bakanlığının Kültür Portalı’ndaki resmî kayda göre oyunda ip, un ve su kullanılıyor; amaç hem seyirciyi eğlendirmek hem de taklit yeteneğini geliştirmek.
Kilim Dokuma Oyunu nasıl oynanıyor?
Oyun iki kişiyle oynanıyor. Kültür Portalındaki tarife göre oyuncular karşılıklı biçimde yere oturuyor ve ayakları birbirine bağlanıyor. Oyunculardan birinin elleri arkadan bağlanırken, ikisinin boynundan dokumayı temsil eden bir ip geçiriliyor.
Elleri serbest olan oyuncu, kilim dokuyan kişiyi canlandırıyor. Bu oyuncunun yanında un ile bir tas su bulunuyor ve oyunun mizahi bölümü bu iki malzemenin kullanılmasıyla gelişiyor.
Un neden kullanılıyor?
Dokumayı canlandıran oyuncu, daha iyi dokuma yaptığı izlenimi vermek için unu hem ipe hem de karşısındaki oyuncunun yüzüne serpiyor. Böylece dokuma hareketleri abartılı ve seyirlik bir biçime dönüşüyor.
Oyun ilerledikçe karşıdaki kişinin yüzü giderek beyazlaşıyor. Resmî kayıtta bu mizahi görüntünün seyircilerin gülmesini sağlayan temel unsurlardan biri olduğu anlatılıyor.
Oyunda su nasıl kullanılıyor?
Kültür Portalına göre kilim dokuyan kişiyi canlandıran oyuncu bir süre sonra yorulduğunu söylüyor, tasla su içiyor ve ardından öksürür gibi yaparak suyu karşısındaki kişinin yüzüne püskürtüyor.
Un ile suyun birleşmesi sonucu diğer oyuncunun yüzü hamurumsu ve tamamen beyaz bir görünüme kavuşuyor. Mizah, oyuncuların taklitleri ve bu beklenmedik hareketler üzerinden kuruluyor.
Kilim Dokuma Oyunu neyi amaçlıyor?
Kültür Portalı, oyunun amacını insanların taklit yeteneğini geliştirmek olarak açıklıyor. Bunun yanında oyun, seyircinin de doğrudan eğlendiği bir gösteri niteliği taşıyor.
Tokat’a ait genel halk oyunları kayıtlarında kılık değiştirme, yüz boyama, taklit ve dramatik anlatım gibi unsurların farklı seyirlik oyunlarda da kullanıldığı görülüyor. Kilim Dokuma Oyunu da bu geniş gösteri geleneği içinde yer alan örneklerden biri.
Oyun Tokat’ın hangi bölgesine ait?
Resmî kayıtta Kilim Dokuma Oyunu’nun Tokat’ın hangi ilçesi veya köyüne özgü olduğu belirtilmiyor. Oyunun ne zamandan beri oynandığı veya hangi özel günlerde sahnelendiğine ilişkin de ayrıntılı tarihsel bilgi bulunmuyor.
2026 itibarıyla oyunun Tokat’ta hangi sıklıkta oynandığına dair güncel bir etkinlik kaydı da araştırmada doğrulanamadı. Bu nedenle oyunun bugün düzenli biçimde yaşatıldığı yönünde kesin bir değerlendirme yapılamıyor.
