Tokat'ın unutulmayan lezzeti Efelik Dolması: Asma yaprağı yerine ne kullanılıyor?

Tokat mutfağının geleneksel yemeklerinden Efelik Dolması, asma yaprağı yerine efelik veya kazan karası olarak bilinen bitkinin yapraklarıyla hazırlanıyor. İri bulgurlu iç harcı ve sarımsaklı yoğurtla sunumuyla öne çıkan yemeğin tarifi Kültür ve Turizm Bakanlığının kayıtlarında yer alıyor.

Yayınlanma
Tokat'ın unutulmayan lezzeti Efelik Dolması: Asma yaprağı yerine ne kullanılıyor?

Tokat'ın geleneksel yemeklerinden Efelik Dolması, asma yaprağı yerine yörede efelik veya kazan karası adıyla bilinen bitkinin yaprakları kullanılarak hazırlanıyor. İri bulgurla yapılan iç harcın yapraklara sarılmasıyla pişirilen yemek, sarımsaklı yoğurt eşliğinde servis ediliyor. Tokat İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü tarafından derlenen tarif, Kültür ve Turizm Bakanlığının Kültür Portalı'nda yöresel mutfak örnekleri arasında bulunuyor.

İlk kez 19 Şubat 2013 tarihinde yayımlanan ve 8 Ekim 2025 tarihinde güncellenen resmî tarif, Tokat mutfağında dolma ve sarma çeşitlerinin yalnızca asma yaprağıyla sınırlı olmadığını gösteriyor. Efelik Dolması'nın temel farkı, kullanılan yaprak ve bulgurlu harcın sarımsaklı yoğurtla bir araya gelmesi.

Efelik Dolması nedir, hangi yaprakla yapılır?

Efelik Dolması, Tokat yöresinde efelik veya kazan karası olarak adlandırılan bitkinin yapraklarıyla hazırlanan geleneksel bir bulgur dolmasıdır. Yapraklar sıcak sudan geçirildikten sonra içlerine önceden hazırlanan harç konularak sarılıyor.

Tokat Valiliğinin yöresel yemeklere ilişkin kayıtlarında da efelik ve gazankarası, bölgenin yemek kültüründe kullanılan bitkiler arasında yer alıyor.

Bu tarifte asma yaprağı yerine farklı bir yerel bitkinin değerlendirilmesi, yemeği Tokat'ın diğer sarma çeşitlerinden ayırıyor. Kültür Portalı'nda asma yaprağıyla hazırlanan Tokat Et Dolması da ayrı bir yemek olarak kayıtlı bulunuyor.

Tokat usulü Efelik Dolması için hangi malzemeler gerekiyor?

Kültür ve Turizm Bakanlığının yayımladığı resmî tarife göre Efelik Dolması'nın temel malzemeleri 1 kilogram kazan karası, 2 kuru soğan, 2 kase iri bulgur, 2 bardak su, 1 yemek kaşığı salça ve 2 yemek kaşığı tereyağıdır.

İç harcın lezzetlendirilmesinde tuz, karabiber, pul biber ve nane kullanılıyor. Dolmanın sunumunda ise sarımsaklı yoğurt tercih ediliyor.

Yemeğin iç harcı ağırlıklı olarak bulgurdan oluşuyor. Resmî tarifte porsiyon sayısı ve toplam hazırlama süresine ilişkin kesin bir bilgi belirtilmiyor.

Efelik Dolması nasıl yapılır?

Efelik Dolması'nın hazırlanmasına soğanların kavrulması ve bulgurlu iç harcın pişirilmesiyle başlanıyor. İnce doğranan kuru soğanlar yağda kavrulduktan sonra salça ve iri bulgur eklenerek karıştırılıyor.

Ardından su ve baharatlar ilave ediliyor. Bulgur suyunu çekene kadar pişirilen harç, yaprakların içine yerleştirilmek üzere hazırlanıyor.

Efelik yaprakları kaynamış suya kısa süre batırılıp çıkarılıyor. Yumuşayan yaprakların içine bulgurlu harç konularak dolmalar sarılıyor ve tencereye yerleştiriliyor.

Son aşamada dolmaların üzerine bir miktar yağ ve yaklaşık bir bardak sıcak su eklenerek pişirme işlemi gerçekleştiriliyor. Bu yöntem, Kültür Portalı'nda yer alan Tokat yöresel yemek tarifine dayanıyor.

Efelik Dolması nasıl servis ediliyor?

Tokat usulü Efelik Dolması, sarımsaklı yoğurtla servis ediliyor. Yemeğin ayırt edici özelliklerinden biri olan bu sunum, efelik yaprağının kullanımı ve baharatlı bulgur harcıyla birlikte resmî tarifte yer alıyor.

Dolma hazırlanırken önce yaprakların sıcak sudan geçirilmesi, ardından bulgurlu harcın sarılması ve tencerede pişirilmesi esas alınıyor. Sarımsaklı yoğurt ise pişirme aşamasında değil, yemeğin servisinde kullanılıyor.

Efelik Dolması Tokat mutfağında nasıl yer alıyor?

Tokat İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün derlediği Efelik Dolması tarifi, Kültür ve Turizm Bakanlığının Kültür Portalı'nda geleneksel yöresel yemekler arasında kayıtlı bulunuyor.

Tokat'ta Cumhuriyet Ezgileri Konseri için 31 Ekim'de hangi program duyuruldu?İçeriği görüntüle →

Tokat mutfağında farklı yaprakların ve bulgurlu iç harçların kullanılması, yöredeki dolma ve sarma çeşitliliğini ortaya koyuyor. Efelik Dolması da bu çeşitliliğin yerel bitkilerle hazırlanan örneklerinden biri olarak öne çıkıyor.

Yemeğin kesin olarak ilk ne zaman veya kim tarafından hazırlandığına ilişkin doğrulanmış tarihsel kayıt bulunmuyor. Bununla birlikte 19 Şubat 2013 tarihinde yayımlanan ve 8 Ekim 2025 tarihinde güncellenen resmî tarif, Efelik Dolması'nın malzemelerini, hazırlanışını ve sunum biçimini belgeleyen erişilebilir bir kaynak niteliği taşıyor.

Aşağı kaydırdıkça sonraki haber otomatik yüklenecek.