Tokat kent merkezinde Yeşilırmak üzerinde bulunan Hıdırlık Köprüsü, 1250 yılında inşa edilen Anadolu Selçuklu eserlerinden biri olarak günümüze ulaştı. Yeşilırmak Köprüsü adıyla da bilinen tarihî yapı, 2026 yılı itibarıyla yaklaşık 776 yıllık geçmişiyle dikkat çekiyor. Karayolları Genel Müdürlüğünün kayıtlarına göre Pervane Seyfeddin Hamid tarafından yaptırılan köprü, taş işçiliği ve sivri kemerli mimarisiyle Tokat'ın tarihî mirasında önemli bir yere sahip.
Karayolları Genel Müdürlüğü köprünün uzunluğunu 117 metre, genişliğini ise 6,90 metre olarak açıklıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığının envanterinde ise 151 metrelik uzunluk bilgisi yer alıyor. Resmî kaynaklar arasındaki bu farklılığın nedeni kesin olarak açıklanmış değil.
Hıdırlık Köprüsü'nü kim, ne zaman yaptırdı?
Hıdırlık Köprüsü, 1250 yılında Pervane Seyfeddin Hamid tarafından yaptırıldı. Yapının tarihinin belirlenmesinde köprü üzerindeki özgün inşa kitabesi önemli rol oynuyor.
Batı yönündeki kitabe köşkünde bulunan ve Selçuklu sülüsüyle yazılan kitabe, Anadolu Selçuklu hükümdarları II. İzzeddin Keykavus, Rükneddin Kılıçarslan ve Alaeddin Keykubad'ın ortak saltanat dönemine işaret ediyor.
Köprü, tarih boyunca Karadeniz'i Tokat üzerinden Orta Anadolu'ya bağlayan ulaşım güzergâhında yer aldı. Bu konumu, yapının yalnızca mimari bir eser değil, bölgenin tarihî ulaşım ağı açısından da önemli olduğunu gösteriyor.
117 metre uzunluğu ve sivri kemerleriyle dikkat çekiyor
Düzgün kesme taşlardan inşa edilen Hıdırlık Köprüsü, sivri kemerleri ve akıntıya karşı yerleştirilen üçgen biçimli selyaranlarıyla öne çıkıyor. Selyaranlar, köprü ayaklarının suyun akışına karşı korunmasına yardımcı olan mimari unsurlar arasında bulunuyor.
Karayolları Genel Müdürlüğü yapıyı beş sivri kemerli ve 117 metre uzunluğunda tanımlıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığının gezi sayfasında ise 151 metre uzunluk ve beş kemer bilgisi bulunuyor.
Bakanlığın ayrıntılı kültür envanterinde köprünün beş ayak üzerine oturan dört sivri kemer gözünden oluştuğu belirtiliyor. Bu nedenle yapının uzunluğu ve kemer sayısına ilişkin farklı resmî kayıtların bulunduğu görülüyor.
Restorasyonda tarihî taş döşemeler ortaya çıkarıldı
Karayolları Genel Müdürlüğünün açıklamasına göre Hıdırlık Köprüsü'nde 2020 yılında restorasyon çalışmaları başlatıldı. Çalışmalar sırasında köprünün özgün taş döşemesi açığa çıkarıldı.
Restorasyonda dikkat çeken bulgulardan biri de köprü ayaklarındaki tonozlu hafifletme odacıkları oldu. Karayolları Genel Müdürlüğü, her bir köprü ayağında bu mimari bölümlerin bulunduğunun tespit edildiğini bildirdi.
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığının 14 Temmuz 2021'de yayımladığı yerel basın derlemesinde, restorasyon sırasında 55 santimetrelik asfalt ve hafriyat tabakasının kaldırıldığı ve tarihî kitabenin temizlenerek yerine yerleştirildiği aktarıldı.
Karayolları Genel Müdürlüğü restorasyon uygulamalarının tamamlandığını bildirirken çalışmaların kesin bitiş tarihi araştırmada incelenen proje kaydında belirtilmiyor.
Tokat'ın tescilli Selçuklu mirası
Kültür ve Turizm Bakanlığının kültür envanterinde Hıdırlık Köprüsü için 14 Nisan 1978 tarihli tescil kararı bulunuyor. Yapı, Anadolu Selçuklu döneminden Tokat'a ulaşan tarihî köprü örnekleri arasında yer alıyor.
Yeşilırmak üzerindeki köprünün inşa kitabesi, taş işçiliği ve taşıyıcı mimarisi, 13. yüzyıl Anadolu Selçuklu yapı geleneğine ilişkin somut bilgiler sunuyor. Restorasyon sırasında ortaya çıkarılan özgün döşeme ve tonozlu bölümler de köprünün tarihî yapısının anlaşılmasına katkı sağlıyor.