Tokat’ta yaklaşık 30 yıldır bakırcılık yapan Halime Küçük, geleneksel üretim yöntemlerini sürdürürken kendi tasarımlarını da bakır işçiliğine taşıyor. 21 Mart 2025’te yayımlanan akademik araştırmaya göre Küçük, mesleği eşi ve ustası Mehmet Küçük’ten öğrendi; bakırın işlenmesi, dövülmesi, toplanması, harlanması ve kalaylanması dahil üretimin farklı aşamalarında çalışabiliyor.
Bakırcılığa 1994 yılında başladı
Araştırmanın tam metninde Halime Küçük’ün 1994 yılında Mehmet Küçük’ün yanında çırak olarak bakırcılığa başladığı belirtiliyor. Makalenin özetinde meslek süresi yaklaşık 30 yıl olarak verilirken, ayrıntılı bölümde 31 yıllık bir çalışma geçmişinden söz ediliyor.
Bu nedenle Küçük’ün zanaat yolculuğu yaklaşık 30 yıllık bir birikim olarak öne çıkıyor. Akademik çalışmada, bakırcılığı yalnızca belirli bir üretim aşamasında değil, hammaddenin biçimlendirilmesinden kalaylamaya kadar uzanan bütünlüklü bir süreç içinde sürdürdüğü aktarılıyor.
Üretimini Tokat Taşhan’da sürdürüyor
Çalışmaya göre Halime Küçük, üretimini Tokat Taşhan’daki yaklaşık 10 metrekarelik dükkânda eşi Mehmet Küçük ile birlikte sürdürüyor. Aynı yerde hazırlanan bakır ürünlerin satışı da gerçekleştiriliyor.
Akademik araştırma, Küçük’ün geleneksel bakır işleme tekniklerini kendi tasarımlarıyla birleştirdiğini ortaya koyuyor. Bu yönüyle üretim yalnızca mevcut kalıpların tekrarlanmasına değil, ustanın kişisel tasarım anlayışına da dayanıyor.
2023’te sanatçı belgesi aldığı belirtiliyor
Makalede Halime Küçük’ün 2023 yılında bakır işlemeciliği icra dalında Kültür Bakanlığından sanatçı belgesi aldığı ve bakır işleme ustası olarak kayıt altına alındığı belirtiliyor. Ancak bu bilgiye ilişkin kişiye özel resmî Bakanlık kayıt sayfasına araştırma sırasında doğrudan ulaşılamadığı için ayrıntı, yayımlanmış akademik çalışmanın saha verisine dayanıyor.
Aynı çalışmada Küçük’ün Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı listesinde bulunduğu, sanatçı kartına sahip olduğu ve Tokat adına coğrafi işaret tescili bulunan Tokat Honçası’nı ürettiği de kaydediliyor. Bu bilgilerin her biri araştırma kapsamında ilgili resmî veri tabanlarından ayrıca doğrulanmadığından, akademik makalenin aktardığı saha bulguları çerçevesinde değerlendirilmesi gerekiyor.
Tokat bakırcılığında usta sayısı azalıyor
Araştırma, Tokat’ın tarihsel olarak önemli bakırcılık merkezlerinden biri olduğunu ancak geleneksel dövme bakırcılığın günümüzde çeşitli sorunlarla karşı karşıya kaldığını belirtiyor. Çalışmada seri üretimin yaygınlaşması, usta-çırak ilişkisinin zayıflaması ve aktif usta sayısının azalması bu sorunlar arasında gösteriliyor.
Halime Küçük ve Mehmet Küçük’ün fabrikasyon ürünlere de yer vermekle birlikte dövme bakır üretimini sürdürdükleri ifade ediliyor. Halime Küçük’ün bakırcılığın yeterince değer görmediği ve geleneksel ustalığın eski önemini kaybettiği yönündeki değerlendirmeleri ise resmî istatistik değil, saha görüşmesine dayanan kişisel mesleki gözlemler olarak yer alıyor.
Kadın usta olarak akademik çalışmaya konu oldu
Muhammed Avşar imzalı çalışma, Halime Küçük’ün zanaat yaşamını yalnızca yazılı kaynaklardan değil, doğrudan saha araştırmasıyla ele aldı. Araştırma kapsamında Halime Küçük ve Mehmet Küçük ile yüz yüze görüşmeler yapıldı, üretim ortamı gözlemlendi ve çalışma için Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Araştırmaları Etik Kurulundan onay alındı.
Makalede Halime Küçük, Tokat’taki kadın bakır ustaları bağlamında dikkat çeken bir isim olarak ele alınıyor. Çalışmanın yayımlandığı dönemde “Tokat’ın tek kadın bakır ustası” şeklinde tanımlansa da bu ifade güncel ve resmî bir şehir envanterine dayanmadığı için 2026 yılı açısından kesin bir statü olarak değerlendirilmemeli.
