Tokat'ın Niksar ilçesinde Çanakçı Deresi üzerinde bulunan tarihî Leylekli Köprü, adını kemerinin kilit taşına işlenmiş ağzında yılan tutan leylek figüründen alıyor. Yılanlı Köprü olarak da bilinen yapı, yaklaşık 20 metre uzunluğundaki tek kemerli mimarisiyle ilçenin tarihî mirası arasında yer alıyor. Köprünün kesin yapım yılı bilinmezken Kültür ve Turizm Bakanlığının envanterinde Roma dönemine uzandığı görüşü aktarılıyor.
Niksar Kalesi'nin güneyinde, Arasta Camisi yakınlarında bulunan köprünün en dikkat çekici ayrıntısı, taş yüzeyine alçak kabartma tekniğiyle işlenen leylek ve yılan tasviri. Yapıya iki farklı ad verilmesinin nedeni de bu figür.
Leylekli Köprü'nün adı nereden geliyor?
Leylekli Köprü'nün adı, kemer kilit taşında bulunan ve ağzında yılan taşıyan bir leyleği gösteren kabartmadan geliyor. Kültür ve Turizm Bakanlığının 26 Şubat 2013 tarihli kültür envanterinde bu figür, yapının ayırt edici özelliklerinden biri olarak tanımlanıyor.
Aynı kabartmada yılanın da yer alması nedeniyle köprü, Yılanlı Köprü adıyla da anılıyor. Niksar Belediyesi ve Tokat İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün tanıtımlarında da leylek figürüne yer veriliyor.
Ancak kabartmada neden özellikle ağzında yılan tutan bir leyleğin tercih edildiğini kesin olarak açıklayan tarihsel bir bilgi bulunmuyor.
Leylek kabartması köprüyle aynı dönemde mi yapıldı?
Leylek kabartmasının köprünün ilk yapıldığı döneme ait olup olmadığı kesin olarak bilinmiyor. Bakanlığın kültür envanterine göre figür, köprünün diğer taşlarından farklı renkteki küfeki taşı üzerine işlenmiş.
Bu farklılık nedeniyle kabartmanın daha sonraki bir dönemde, muhtemelen Türk döneminde eklenmiş olabileceği değerlendiriliyor. Ancak bu görüşü kesinleştiren bir yapım tarihi bulunmuyor.
Dolayısıyla köprünün inşa edildiği dönemle leylek figürünün işlendiği dönemin aynı olduğu söylenemiyor.
Niksar Leylekli Köprü kaç yıllık?
Leylekli Köprü'nün kesin inşa tarihi bilinmiyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Niksar Belediyesinin tanıtımlarında yapının Roma döneminde inşa edildiği ve Türk döneminde onarılarak kullanıldığı görüşü yer alıyor.
Bununla birlikte tarihsel araştırmalarda köprünün farklı dönemlere tarihlendirildiği değerlendirmeler de bulunuyor. Bu nedenle yapının kaç yıllık olduğu konusunda kesin bir rakam vermek mümkün değil.
Resmî envantere göre yaklaşık 20 metre uzunluğunda ve 3,5 metre genişliğindeki köprü, yuvarlak biçimli tek kemerden oluşuyor. Kemerinde düzgün kesme taş, diğer bölümlerinde ise moloz taş kullanılmış.
Leylekli Köprü ne zaman koruma altına alındı?
Niksar'daki Leylekli Köprü, 8 Eylül 1978 tarihinde 1274 sayılı kararla kültür varlığı olarak tescil edildi. Bu tarih köprünün inşa edildiği yılı değil, resmî koruma kaydının oluşturulduğu günü ifade ediyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığının envanterinde, köprünün geçmişte çeşitli onarımlar gördüğü ve 1960 yılında belediye tarafından korkuluklarına demir parmaklıklar yerleştirildiği belirtiliyor.
Doğu Karadeniz Projesi Bölge Kalkınma İdaresinin Tokat Mevcut Durum Raporu'nda ise köprüde yürütülen restorasyon çalışmalarının 2018 yılında tamamlanmasının planlandığı bilgisi bulunuyor. Ancak çalışmaların hangi tarihte ve hangi kapsamda tamamlandığına ilişkin güncel doğrulama elde edilemedi.
Leylekli Köprü nerede bulunuyor?
Leylekli Köprü, Tokat'ın Niksar ilçesinde Çanakçı Deresi üzerinde, Niksar Kalesi'nin güneyinde ve Arasta Camisi yakınında yer alıyor.
Köprünün tarihsel geçmişi, tek kemerli taş mimarisi ve alışılmışın dışındaki kabartması, onu Niksar'ın diğer tarihî yapılarından ayırıyor. Yapının güncel fiziksel durumu ve ziyaret koşullarına ilişkin bilgiler ise resmî kaynaklardan ayrıca teyit edilmeli.