Tokat'ın geçmiş düğünlerinde damadın kıyafeti, yalnızca görünüşüyle değil, taşıdığı anlamla da diğer erkeklerden ayrılıyordu. Beyaz pamuklu kumaştan hazırlanan, renkli iplikler ve boncuklarla süslenen özel cepkenin yanında kullanılan kırmızı işlemeli mendil ise yörede Dallama adıyla biliniyordu. Nişanlı kız tarafından hazırlanıp düğün bohçasında damada hediye edilen Dallama, geleneksel düğün törenlerinde farklı görevler üstleniyordu.
Tokat yöresinin damat cepkeni nasıl hazırlanıyordu?
Kürşad Gülbeyaz ve Berna Sevinç tarafından hazırlanan ve 16 Aralık 2019 tarihinde Folklor Akademi Dergisi'nde yayımlanan araştırma, Tokat yöresindeki damat cepkeninin özelliklerini ayrıntılı biçimde ortaya koyuyor. Çalışmada incelenen giysi, 10-13 Temmuz 2003 tarihleri arasında gerçekleştirilen saha araştırmasında kayıt altına alındı.
Beyaz pamuklu kumaştan hazırlanan cepken, çift katlı yapısıyla dikkat çekiyor. İç bölümünde pamuklu astar bulunan giysinin süslemesinde renkli pamuk iplikleri, cam boncuklar, metal pullar ve püsküller kullanılıyor. Yaka ve kol bölümlerinde zincir iğne, kanaviçe, zikzak ve sarma gibi farklı işleme tekniklerinden yararlanılıyor.
Düğünde damadı ayırt eden kırmızı mendil: Dallama
Tokat'ın geleneksel düğün kıyafetlerinde cepkeni tamamlayan en dikkat çekici parçalardan biri Dallama olarak adlandırılan kırmızı işlemeli mendildi. Araştırmaya göre bu mendil, damadın nişanlısı tarafından hazırlanıyor ve düğün bohçası içerisinde kendisine hediye ediliyordu.
Dallama, yöredeki uygulamaya göre damadın sırtına veya beline yerleştiriliyordu. Böylece düğüne katılan diğer erkeklerden ayrılması sağlanıyordu. Mendilin kullanımı yalnızca kıyafetle sınırlı değildi; düğün eğlencelerinde de kendisine özel bir yer ayrılıyordu.
Dallama düğün eğlencelerinde nasıl kullanılıyordu?
Akademik çalışmada aktarılan gelenekler arasında damadın omuzlara alınması, kaçırılması, ıslatılması ve mendilinin çalınması gibi eğlenceler de bulunuyor. Dallama, bu uygulamalarda damatla özdeşleşen bir aksesuar olarak kullanılıyordu.
Araştırma, Tokat'ın geleneksel erkek giyiminin yalnızca kumaş ve süsleme özelliklerinden ibaret olmadığını, kıyafetlerin düğün törenleri ve toplumsal ilişkilerle de bağlantılı olduğunu gösteriyor. Damat cepkeni ve Dallama, geçmişteki düğün alışkanlıklarını ve yöresel giyim kültürünü belgeleyen önemli folklorik unsurlar arasında yer alıyor.