Tokat’taki Deveciler Hanı’nın kesin yapım tarihi bilinmiyor. Fatih Mehmet Paşa Hanı adıyla da anılan yapı, kitabesi bulunmadığı için mimari özellikleri üzerinden tarihlendiriliyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı kayıtlarına göre hanın Çelebi Mehmet veya II. Murat döneminde, yani 15. yüzyılın ilk yarısında inşa edilmiş olabileceği değerlendiriliyor.
Deveciler Hanı nerede bulunuyor?
Deveciler Hanı, Tokat merkezde tarihî Sulusokak çevresinde yer alıyor. Türkiye Kültür Portalı’ndaki kayda göre yapı, Takyeciler Camii’nin güneyinde ve Yağıbasan Medresesi’nin batısında bulunuyor.
Tokat İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Sulusokak’ın geçmişte kentin ticaret hayatının önemli merkezlerinden biri olduğunu ve bölgede bir dönem 12 şehir hanının bulunduğunu belirtiyor. Deveciler Hanı da bu tarihî ticaret dokusunun günümüze ulaşan örneklerinden biri.
Deveciler Hanı kaç yıllık?
Yapının kaç yıllık olduğunu kesin bir rakamla söylemek mümkün değil. Çünkü han üzerinde inşa tarihini veren bir kitabe bulunmuyor.
Resmî kültür kayıtlarında yapının mimarisi, giriş kapısının iki yanındaki nişler ve mukarnasların gelişim özellikleri incelenerek Çelebi Mehmet veya II. Murat dönemine tarihlendirildiği belirtiliyor. Bu değerlendirme doğru kabul edildiğinde Deveciler Hanı’nın yaklaşık altı asırlık bir geçmişe sahip olduğu söylenebilir. Ancak bu ifade kesin yapım tarihine değil, mimari tarihlendirmeye dayanıyor.
Yapım tarihi nasıl tahmin ediliyor?
Deveciler Hanı’nın yaşını belirlemede doğrudan bir yazıt yerine mimari ayrıntılar kullanılıyor. Özellikle ana girişin iki yanında bulunan nişlerin ve mukarnas süslemelerin biçimi, yapının hangi dönemde inşa edilmiş olabileceğine ilişkin ipuçları veriyor.
Tokat İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü de hanın büyük ihtimalle 15. yüzyılın ilk yarısında Sulusokak çevresindeki yoğun imar faaliyetleri sırasında yapıldığını aktarıyor.
Deveciler Hanı’nın mimarisi nasıl?
İki katlı yapının ana girişi kuzey cephesinin ortasında bulunuyor. Giriş kapısının önünde kubbeli bir bölüm, kapının iki yanında ise mukarnas süslemeli nişler yer alıyor.
Resmî kayıtlara göre yola cepheli doğu bölümünde 10, batı bölümünde ise 5 dükkân bulunuyor. Bu düzen, hanın yalnızca konaklama amacıyla değil, ticaretle bağlantılı bir yapı olarak da kullanıldığını gösteren önemli mimari ayrıntılardan biri.
Deveciler Hanı başka hangi adla biliniyor?
Yapı, resmî kültür kayıtlarında Fatih Mehmet Paşa Hanı adıyla da geçiyor. Bununla birlikte yaptıran kişi konusunda kesin bir kitabe veya doğrudan tarihî kayıt bulunmadığı için isim üzerinden kesin bir banilik yorumu yapılmamalı.
Kültür Envanteri kayıtlarında yapının Osmanlı dönemine ait olduğu ve uzun yıllar han olarak kullanıldığı belirtiliyor. Aynı kayıtta daha sonraki dönemde Gaziosmanpaşa Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi binası olarak hizmet verdiği bilgisi de yer alıyor; ancak bu kullanımın 2026 itibarıyla devam edip etmediği güncel bir üniversite kaynağıyla ayrıca doğrulanmış değil.
