Tokat'taki Hitit sarayı nasıl ısıtılıyordu? Maşathöyük'te binlerce yıllık iz

Tokat'ın Zile ilçesindeki Maşathöyük kazılarında ortaya çıkarılan pişmiş toprak maltız, Hitit saraylarında ısınma amacıyla kullanılan araçlara ışık tutuyor. 1973-1984 yıllarındaki kazılarda yaklaşık 100x100 metrelik sarayın 40 odası ve çivi yazılı tabletler de gün yüzüne çıkarıldı.

Yayınlanma
Tokat'taki Hitit sarayı nasıl ısıtılıyordu? Maşathöyük'te binlerce yıllık iz

Tokat'ın Zile ilçesine bağlı Yalınyazı köyündeki Maşathöyük'te bulunan Hitit sarayının ısıtılmasında pişmiş topraktan yapılmış maltız kullanıldığı belirtiliyor. Tokat İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün resmî kültür envanterinde yer alan bu buluntu, binlerce yıl önce saraylarda kullanılan ısınma araçlarına ilişkin dikkat çekici bilgiler sunuyor. 1973-1984 yılları arasında yürütülen kazılarda ortaya çıkarılan saray kalıntıları, yaklaşık 100x100 metrelik yapı ve tespit edilen 40 odayla da öne çıkıyor.

Hitit İmparatorluğu'nun başkenti Hattuşa'ya bağlı bir uç beyinin yönetim merkezi olduğu belirtilen Maşathöyük, yalnızca sarayıyla değil, çivi yazılı tabletleri ve farklı dönemlere ait yerleşim izleriyle de Anadolu tarihinin önemli arkeolojik alanları arasında bulunuyor.

Hitit sarayındaki ısıtma aracı nasıl çalışıyordu?

Maşathöyük'teki sarayın ısıtılmasında kullanıldığı belirtilen araç, pişmiş topraktan yapılmış bir maltız olarak tanımlanıyor. Tokat İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, bu buluntunun sarayların ısıtılmasında kullanılan dikkat çekici bir örnek olduğunu aktarıyor.

Müdürlüğün kültür envanterinde, söz konusu ısıtma düzenine Türkiye'deki benzer kazılarda rastlanmadığı ifade ediliyor. Ancak bu değerlendirmenin günümüzdeki bütün arkeolojik buluntular açısından geçerliliği ayrıca doğrulanmış değil.

Maltızın hangi yakıtla çalıştığı, ne kadar ısı ürettiği ve sarayın hangi bölümlerinde kullanıldığı konusunda ayrıntılı teknik bilgi bulunmuyor. Bu nedenle buluntuyu günümüzün merkezi ısıtma veya yerden ısıtma sistemleriyle aynı şekilde çalışan bir düzenek olarak tanımlamak mümkün değil.

Arkeolojik buluntunun önemi, Hitit döneminde büyük yapıların ısıtılmasında kullanılan araçlardan birine ilişkin somut iz sunmasından kaynaklanıyor. Maltızın kesin üretim tarihi ve kazılarda hangi yıl ortaya çıkarıldığı ise resmî tanıtım kaynaklarında belirtilmiyor.

Maşathöyük'teki Hitit sarayı ne kadar büyüktü?

Kültür ve Turizm Bakanlığının Kültür Portalı'nda yer alan bilgilere göre Maşathöyük'teki Hitit sarayı yaklaşık 100 metreye 100 metre boyutlarında bir yapıydı. Kazı çalışmalarında sarayın 40 odası tespit edildi.

Bu odaların yapının bodrum katına ait olduğu belirtilirken bazı bölümlerde büyük erzak küplerinin bulunduğu kaydediliyor. Sarayın yangın geçirdiğine işaret eden arkeolojik izler de kazılar sırasında belirlenen ayrıntılar arasında yer alıyor.

Yapının temel duvarları bazı noktalarda 1,5 metreyi aşan kalınlığıyla dikkat çekiyor. Bu mimari özellikler, sarayın büyüklüğü ve iç düzeni hakkında önemli bilgiler sağlıyor.

Kazılarda sarayın çevresindeki yerleşim alanlarına ilişkin bulgular da ortaya çıkarıldı. Özellikle taş döşeli geniş caddeler, Maşathöyük'ün yalnızca tek bir büyük yapıdan oluşmadığını, çevresinde düzenlenmiş yerleşim alanlarının da bulunduğunu gösteriyor.

Maşathöyük kazıları ne zaman başladı?

Tokat'ın Zile ilçesindeki Maşathöyük'te ilk araştırma ve kısa süreli kazı çalışmaları 1945 yılında gerçekleştirildi. Alanın kapsamlı biçimde araştırılması ise 1973 yılında Prof. Dr. Tahsin Özgüç tarafından başlatılan kazılarla mümkün oldu.

1984 yılına kadar devam eden çalışmalar sırasında Hitit dönemine ait saray kalıntıları, çivi yazılı belgeler ve çeşitli arkeolojik eserler ortaya çıkarıldı.

Kültür Portalı'nın envanterine göre höyük yaklaşık 450 metre uzunluğa, 225 metre genişliğe ve çevresindeki ova seviyesinden 29 metre yüksekliğe sahip.

Bu ölçüler, Maşathöyük'ün çevresindeki yerleşim alanından belirgin biçimde yükselen geniş bir arkeolojik alan olduğunu ortaya koyuyor.

Hititlerin bıraktığı çivi yazılı tabletlerde ne var?

Maşathöyük'ün tarihsel değerini artıran buluntular arasında Hitit çivi yazısıyla hazırlanmış tabletler önemli yer tutuyor. Bu yazılı belgeler, yerleşimin Hitit İmparatorluğu dönemindeki konumuna ilişkin arkeolojik araştırmaların temel kaynakları arasında bulunuyor.

Tokat İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün açıklamasına göre Maşathöyük'teki saray, Hitit başkenti Hattuşa'ya bağlı bir uç beyinin yönetim merkeziydi.

Kazılarda çivi yazılı tabletlerin yanı sıra çeşitli seramik kaplar, mühürler, mühür baskıları ve riton olarak adlandırılan törensel içki kapları da bulundu.

Bu eserler, sarayın yalnızca mimari özelliklerini değil, dönemin yönetim, depolama ve törensel kullanım alanlarına ilişkin maddi kültürünü de inceleme olanağı sağlıyor.

Kültür Portalı'nın arkeolojik envanterinde Maşathöyük'ün eski adının Tapigga olduğu da belirtiliyor.

Maşathöyük'te hangi medeniyetler yaşadı?

Maşathöyük, farklı dönemlerde yerleşim görmesi nedeniyle Tokat'ın çok katmanlı tarihini yansıtan arkeolojik alanlardan biri olarak değerlendiriliyor.

Resmî kültür envanterlerinde höyükte MÖ 3000'lerde Eski Tunç Çağı, MÖ 2000'lerde Hitit Çağı ve MÖ 1000'lerde Frig dönemine uzanan yerleşim izleri bulunduğu aktarılıyor.

Bu dönemlendirme, alanın uzun süre boyunca farklı topluluklar tarafından kullanıldığına işaret ediyor. Ancak belirtilen tarihler, sarayın veya pişmiş toprak maltızın kesin yapım yılı anlamına gelmiyor.

Farklı yerleşim katmanlarının bulunması, araştırmacıların aynı alanda değişen mimari uygulamaları, günlük yaşam eşyalarını ve üretim biçimlerini karşılaştırabilmesine olanak tanıyor.

Maşathöyük'ten çıkarılan eserler nerede sergileniyor?

Tokat İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ile Zile Belediyesinin tanıtım bilgilerinde, Maşathöyük kazılarından çıkarılan eserlerin Tokat Müzesi'nde sergilendiği belirtiliyor.

Bununla birlikte pişmiş toprak maltızın günümüzde hangi koleksiyonda bulunduğu ve ziyarete açık olup olmadığına ilişkin güncel bilgi doğrulanmış değil. Kazılarda bulunan eserlerin tamamının mevcut müze düzeninde sergilendiği de kesin olarak söylenemiyor.

Maşathöyük, Kültür Portalı'ndaki kayıtlara göre 20 Eylül 1991 tarihli ve 1099 sayılı kararla tescil edilen arkeolojik miras alanları arasında yer alıyor.

Erbaa'da Ekim ayı meclis kararları yayımlandı: Minibüs ücretleri değişti mi?İçeriği görüntüle →

Zile'nin Yalınyazı köyünde bulunan höyükle ilgili resmî kayıtlar, yeni bir keşiften ziyade geçmiş kazılarda elde edilmiş buluntuları belgeliyor. Özellikle sarayın ısıtılmasında kullanıldığı belirtilen pişmiş toprak maltız, Hitit döneminin günlük yaşam ve mimari uygulamalarına ilişkin araştırılmaya değer ayrıntılardan biri olmayı sürdürüyor.

Aşağı kaydırdıkça sonraki haber otomatik yüklenecek.