Tokat’ın Pazar ve Turhal ilçeleri arasında yer alan Kaz Gölü Yaban Hayatı Geliştirme Sahası, göçmen ve yerli kuşlarıyla kentin öne çıkan doğa gözlem noktalarından biri. Tokat Valiliği ile Tokat İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün yayımladığı bilgilere göre alanda yıl içinde sayısı değişmekle birlikte 108 kuş türü görülebiliyor; kuş gözlemi için iki gözetleme kulesi ve bir ziyaretçi evi bulunuyor.
Kaz Gölü nerede?
Tokat Valiliğinin bilgilerine göre Kaz Gölü, Tokat il merkezine 39 kilometre, Turhal’a 19 kilometre, Pazar’a 11 kilometre ve Zile’ye 23 kilometre uzaklıkta bulunuyor. Alan, 5 Ekim 2006’da Yaban Hayatı Geliştirme Sahası olarak ilan edildi.
Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün EkoTaban kaydı ile Tokat Valiliği, korunan alanın büyüklüğünü 1.170 hektar olarak veriyor. Valiliğin ayrı bilgisinde göl alanının 73 hektar kuru ve 201 hektar sulu bölüm olmak üzere toplam 274 hektar olduğu belirtiliyor.
Kaz Gölü’nde hangi kuşlar görülüyor?
Resmî kaynaklarda Kaz Gölü’nde yıl içinde 108 yerli ve göçmen kuş türünün görüldüğü bildiriliyor. Kara leylek, ak leylek, angıt, alacabalıkçıl, gri balıkçıl, büyük beyaz balıkçıl, sutavuğu, sakarmeke, elmabaş, batağan, saz bülbülü, ördek ve kaz türleri, kızkuşu ve çıkrıkçın bu türlerden bazıları olarak sıralanıyor.
Ancak 108 türün tamamının aynı anda gölde bulunduğu anlamı çıkarılmamalı. Tokat Valiliği de kuş çeşitliliğinin yılın dönemlerine göre değiştiğini belirtiyor. Bu araştırmada 108 türün tamamını içeren güncel ve tarihli bilimsel bir envantere ulaşılamadı.
Göç dönemleri ne zaman?
Tokat Valiliğinin mevcut doğa turizmi bilgilerine göre Kaz Gölü, göçmen kuşlar için konaklama ve kuluçka alanı işlevi görüyor. İlkbahar göçlerinin mart ayında başlayıp mayıs başına kadar sürdüğü, bazı kuşların nisan sonu ile mayıs ortası arasında yavruladığı aktarılıyor.
İlk dönüş göçlerinin temmuz başında başladığı, kışı gölde geçiren göçmen kuşların ise eylül ve ekim aylarında bölgeye geldiği belirtiliyor. Bu tarihler genel dönemleri ifade ediyor; iklim ve yıllık koşullar fiilî hareketliliği değiştirebilir.
İki gözlem kulesi ve ziyaretçi evi var
Kaz Gölü Kuş Cenneti Projesi kapsamında alanda iki kuş gözetleme kulesi ile bir ziyaretçi evi oluşturulduğu resmî kaynaklarda yer alıyor. Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün 9 Eylül 2024 tarihli açıklaması da özellikle sonbahar ve kış aylarında çok sayıda su kuşunun bölgeyi kullandığını, gözlem kulelerinin kuş gözlemi ve fotoğrafçılık amacıyla değerlendirildiğini bildiriyor.
Bununla birlikte kulelerin ve ziyaretçi evinin 2026 yılı itibarıyla güncel bakım durumu, ziyaret saatleri ve fiilî kullanım koşulları bu araştırmada ayrıca doğrulanmadı.
Alan büyüklüğünde resmî kaynaklar arasında fark var
Kaz Gölü’nün yüzölçümü konusunda farklı resmî belgelerde farklı rakamlar bulunuyor. DKMP EkoTaban kaydı ve Tokat Valiliği alanı 1.170 hektar olarak gösterirken, Tokat İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün bir sayfasında 1.700 dekar bilgisi yer alıyor. 2024 tarihli Yeşilırmak Havzası Taşkın Yönetim Planı taslak raporunda ise 3.260 hektar değeri bulunuyor.
Bu nedenle Kaz Gölü’nün koruma alanı büyüklüğü aktarılırken doğrudan korunan alan kaydı niteliğindeki DKMP EkoTaban ile Tokat Valiliğinin ortak verdiği 1.170 hektarlık veri esas alınmalı; farklı belgelerdeki rakamların aynı tanımı kullanıp kullanmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.
