Tokat Taşhan'ın dört asırlık sırrı: 103 mekânın ardındaki tarih

Tokat'ın merkezindeki tarihî Taşhan, 1626-1632 yıllarına tarihlenen mimarisi ve toplam 103 mekânıyla Osmanlı döneminin ticaret hayatından izler taşıyor. Voyvoda Hanı olarak da bilinen iki katlı yapı, avlusu, revakları ve taş işçiliğiyle öne çıkıyor.

Editör

Yayınlanma
Tokat Taşhan'ın dört asırlık sırrı: 103 mekânın ardındaki tarih

Tokat şehir merkezindeki Gaziosmanpaşa Bulvarı üzerinde bulunan Taşhan, diğer adıyla Voyvoda Hanı, dört asra yaklaşan geçmişi ve toplam 103 mekânıyla Osmanlı döneminin ticaret mimarisini günümüze taşıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığının kayıtlarına göre 1626-1632 yılları arasında inşa edildiği kabul edilen han, dikdörtgen planı, açık avlusu ve iki katlı yapısıyla Anadolu'nun büyük Osmanlı şehir hanları arasında gösteriliyor.

Tokat'ta kayaların altına gizlenmiş üç katlı yerleşim: İçinde tapınak da varİçeriği görüntüle →

Tokat İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün bilgilerine göre tarihî yapıda 76'sı iç bölümde, 27'si dış bölümde olmak üzere 103 mekân bulunuyor. Bu sayı hanın mimari birimlerini ifade ediyor; günümüzde faaliyet gösteren işletmelerin veya konaklama odalarının sayısını göstermiyor.

Tokat Taşhan ne zaman yapıldı?

Kültür ve Turizm Bakanlığının resmî tanıtımında Taşhan'ın 1626-1632 yılları arasında inşa edildiği belirtiliyor. Ancak Bakanlığın kültür envanterinde yapıya ait bir kitabe bulunmadığı ve kesin inşa tarihinin bilinmediği kaydediliyor. Bu nedenle söz konusu yıllar, tarihî yapının resmî kaynaklarda kabul edilen tarihlendirmesini ifade ediyor.

Osmanlı döneminde şehir hanları, ticari faaliyetlerin yürütüldüğü ve farklı işlevlere sahip mekânların bir arada bulunduğu yapılar arasında yer alıyordu. Taşhan'ın avlu çevresinde düzenlenen dükkân ve odaları da bu mimari anlayışın Tokat'taki örneklerinden birini oluşturuyor.

103 mekânın mimari düzeni nasıl oluşturuldu?

Taşhan'ın iç ve dış bölümlerindeki mekânlar farklı biçimlerde düzenlenmiş durumda. Kuzey ve doğu yönündeki iş yerlerinde revak bulunmazken güney ve batı tarafındaki dükkânların önünde revaklı geçiş alanları yer alıyor.

Hanın giriş koridorunun iki yanında bulunan merdivenler üst kata ulaşımı sağlıyor. İkinci kattaki odalar, avluyu çevreleyen revaklara açılıyor. Bu düzen, iki katlı yapının farklı bölümleri arasında bağlantı kurulmasına imkân veriyor.

Kültür ve Turizm Bakanlığının envanterinde Taşhan'ın kesme taş ve tuğla kullanılarak inşa edildiği belirtiliyor. Odalarda pencere, ocak ve duvar nişleri bulunuyor. Bu unsurlar, yapının yalnızca dış görünüşünü değil, iç mekânlarının kullanım biçimini de ortaya koyuyor.

Girişin üzerinde kubbeli bir mescit bulunuyor

Taşhan'ın mimarisindeki dikkat çekici ayrıntılardan biri, giriş bölümünün üzerinde yer alan kubbeli mekân. Bakanlığın kültür envanterine göre bu bölüm, konsollarla dışarı taşacak biçimde düzenlenmiş ve mescit olarak kullanılmış.

Yapının açık avlusu ve çevresindeki revaklar, hanın farklı bölümlerini birbirine bağlayan temel mimari unsurlar arasında bulunuyor. Üst kattaki odaların revaklara açılması da geleneksel Osmanlı han mimarisinin Taşhan'da görülen özelliklerinden biri.

1939 depreminde hasar gördü, ardından onarıldı

Taşhan'ın geçmişinde doğal afetlerin bıraktığı izler de bulunuyor. Kültür ve Turizm Bakanlığının envanterine göre yapı, 1939 depreminde büyük hasar gördü. Depremin ardından tarihî handa kapsamlı bir onarım gerçekleştirildi.

Yapının kültür varlığı olarak tesciline ilişkin kayıtlarda ise 8 Eylül 1978 tarihli ve A.1273 sayılı karar yer alıyor.

Bu bilgiler hanın geçmişte geçirdiği onarım ve koruma süreçlerini belgelese de 2026 yılı itibarıyla mevcut fiziksel durumuna veya devam eden bir restorasyon çalışmasına ilişkin güncel bir teknik değerlendirme sunmuyor.

Yıldırım Kaya'dan Tokat'ta tarım ve Turhal Şeker Fabrikası eleştirisiİçeriği görüntüle →

Taşhan'da bugün hangi alanlar bulunuyor?

Millî Eğitim Bakanlığının Okul Dışı Öğrenme Ortamları platformunda Tokat Taşhan, eğitim amaçlı ziyaret edilebilecek tarihî mekânlar arasında tanıtılıyor. Platformdaki bilgilere göre yapıda kafe, hediyelik eşya ve bakır işleme bölümleri bulunuyor.

Taşhan'ın ticaretle bağlantılı tarihî kimliği, bu tür kullanım alanlarıyla birlikte değerlendirilebiliyor. Ancak resmî envanterde kayıtlı 103 mekânın tamamının bugün faaliyette olduğu veya ziyaretçilere açık bulunduğu doğrulanmış değil.

Tokat Taşhan nerede, ziyaret saatleri nedir?

Taşhan, Tokat şehir merkezinde Gaziosmanpaşa Bulvarı üzerinde bulunuyor. Voyvoda Hanı adıyla da bilinen yapı, kentin tarihî ve kültürel mekânları arasında yer alıyor.

Millî Eğitim Bakanlığının Okul Dışı Öğrenme Ortamları platformunda ziyaret saatleri hafta içi 08.30-20.00, hafta sonu ise 09.00-20.00 olarak listeleniyor. Bununla birlikte kaydın son güncelleme tarihi belirtilmediğinden bu saatlerin 2026 yılında da geçerli olduğu kesin olarak doğrulanamıyor.

Taşhan'ı ziyaret etmeyi planlayanların güncel açılış saatlerini ve ziyaret edilebilen bölümleri ilgili işletme veya yetkili kurumlardan teyit etmesi gerekiyor.

Aşağı kaydırdıkça sonraki haber otomatik yüklenecek.