Tokat yazması nasıl yapılıyor? 600 yıllık gelenek elvan baskıyla yaşıyor

Tokat’ın yaklaşık 600 yıllık yazmacılık geleneği, ahşap kalıplarla kumaşa aktarılan motifler ve çok renkli elvan baskı tekniğiyle sürdürülüyor. Resmî kültür kaynaklarına göre üretim geçmişte Gazioğlu Hanı çevresinde yoğunlaşırken bugün Yazmacılar Sitesi’nde geleneksel ve güncel tekstil ürünleriyle devam ediyor.

Yayınlanma
Tokat yazması nasıl yapılıyor? 600 yıllık gelenek elvan baskıyla yaşıyor

Tokat yazması, yaklaşık 600 yıllık geçmişiyle kentin en köklü el sanatları arasında yer alıyor. Tokat Valiliği ile Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı Kültür Portalı’ndaki bilgilere göre geleneksel üretimde desenler ahşap kalıplar yardımıyla kumaşa aktarılıyor; birden fazla rengin kullanıldığı elvan baskı tekniği ise Tokat yazmalarını ayırt eden başlıca özelliklerden biri olarak gösteriliyor. Tarih boyunca kentte ticaret ve zanaat hayatının önemli parçalarından biri olan yazmacılık, bugün de Yazmacılar Sitesi’nde geleneksel ve güncel tekstil ürünleri üzerinden yaşatılıyor.

Tokat yazması nasıl yapılıyor?

Tokat yazmacılığının temelinde, hazırlanmış ahşap kalıpların kumaş üzerine uygulanması bulunuyor. Kültür Portalı’nda yer alan bilgilere göre çok renkli üretim biçimi olan elvan baskıda farklı renkler aşamalı olarak kumaşa aktarılıyor. Kaynakta siyah yaldızın da motiflerin dış çizgilerini belirginleştirmek amacıyla kullanıldığı belirtiliyor.

Bu yöntem, yazmayı yalnızca desenli bir kumaş olmaktan çıkarıp kalıp hazırlama, renk uygulama ve baskı sürecini bir araya getiren geleneksel bir el sanatına dönüştürüyor. Tokat Valiliğinin kültürel anlatımında da yazmalar ve kalemkâr baskılar, kentin tarihsel üretim kültürünün dikkat çeken örnekleri arasında gösteriliyor.

MasterChef’te Tokat batı yapılacak: Eren Kaşıkçı özel bölümde anılacakİçeriği görüntüle →

Tokat’ta yazmacılığın geçmişi ne kadar eski?

Tokat Valiliği, kentteki yazmacılık geleneğini yaklaşık 600 yıllık bir geçmişle anlatıyor. Kültür Portalı ise Tokat’ın 1300’lü yıllardan itibaren Anadolu’daki önemli yazmacılık merkezlerinden biri haline geldiğini, sanatın özellikle 16. ve 17. yüzyıllarda güçlü örnekler verdiğini kaydediyor. Resmî kaynaklardaki bu bilgiler, geleneğin kesin bir başlangıç yılı vermekten çok yüzyıllara yayılan tarihsel sürekliliğine işaret ediyor.

Valilik kayıtlarında Evliya Çelebi’nin Tokat yazmaları ve kalemkâr baskılar hakkındaki övgü dolu anlatımına da yer veriliyor. Bu aktarım, yazmacılığın geçmişte yalnızca yerel kullanım için değil, Tokat’ın tanınan üretim alanlarından biri olarak da öne çıktığını gösteren tarihsel bir kayıt niteliği taşıyor.

Yazmacılık geçmişte nerede yapılıyordu?

Kültür Portalı’na göre Tokat’taki yazmacılar tarihsel olarak şehir merkezindeki Gazioğlu Hanı çevresinde faaliyet gösteriyordu. Aynı yapı bazı kayıtlarda Yazmacılar Hanı adıyla da anılıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığının kültür envanterinde Yazmacılar ya da Baskıcılar Hanı olarak kayıtlı yapı, Kabe-i Mescid Mahallesi Boyahane Sokak’ta bulunuyor.

Envanter bilgisinde hanın kesin yapım tarihinin bilinmediği, ancak 19. yüzyıl Osmanlı yapısı olarak değerlendirildiği belirtiliyor. Yapının yakın döneme kadar yazma imalatında kullanıldığı bilgisi de aynı kayıtta yer alıyor. Böylece yazmacılık, Tokat’ın ticari mekânlarıyla doğrudan ilişkili bir üretim geleneği olarak izlenebiliyor.

600 yıllık gelenek bugün nasıl sürüyor?

Resmî kültür kaynaklarına göre Tokat yazmacılığı bugün şehir çıkışındaki küçük sanayi sitesi karşısında bulunan Yazmacılar Sitesi’nde geleneksel ve güncel tekstil ürünleri üretilerek sürdürülüyor. Tokat Valiliğinin 21 Ekim 2019 tarihli sergi haberinde de geleneksel el baskısı yazmaların kalıp ustalarının çalışmalarıyla yaşatıldığı belirtilmişti.

Bununla birlikte incelenen resmî kaynaklarda 2026 itibarıyla faal usta ve atölye sayısı, yıllık üretim miktarı ya da satış hacmine ilişkin güncel bir veri bulunmuyor. Doğrulanabilen ortak nokta, Tokat yazmasının ahşap kalıp ve elvan baskı gibi geleneksel tekniklerini koruyarak, farklı tekstil ürünlerine uyarlanan yaşayan bir el sanatı olarak varlığını sürdürmesi.

Aşağı kaydırdıkça sonraki haber otomatik yüklenecek.