Tokat'ta 1911'de yenilenen Kaya Camii'nin geçmişinden yalnızca minaresi kaldı

Tokat'taki tarihî Kaya Camii, 1911 yılında tamamen yenilenmesine rağmen özgün tuğla minaresini korudu. Kültür ve Turizm Bakanlığının envanterine göre ilk yapısı 15. yüzyıla tarihlendirilen caminin kesin inşa tarihi ve yaptıranı bilinmiyor.

Yayınlanma
Tokat'ta 1911'de yenilenen Kaya Camii'nin geçmişinden yalnızca minaresi kaldı

Tokat merkezindeki tarihî Kaya Camii'nin ilk yapısından günümüze ulaşan tek özgün mimari unsur, güneybatı köşesindeki tuğla minaresi. Kültür ve Turizm Bakanlığının kültür envanterine göre cami, 1911 yılında tamamen yenilendiği için eski mimari özelliklerinin büyük bölümünü kaybetti. Çokgen kaidesi, silindirik gövdesi ve tek şerefesiyle dikkat çeken minare ise yapının geçmişine ilişkin önemli bir iz olarak korundu.

Tokat'ın unutulan oyunlarından Vız Oyunu: Üç kişiyle arı sesi taklit ediliyorİçeriği görüntüle →

Bakanlığın 21 Şubat 2013 tarihinde yayımladığı envanterde, Kaya Camii'nin kesin yapım tarihini gösteren bir kitabesinin bulunmadığı belirtiliyor. Yapının 15. yüzyıla tarihlendirilmesi, özellikle minaresinin Tokat'taki başka tarihî camilerin minareleriyle taşıdığı mimari benzerliklere dayanıyor.

1911 yılındaki yenilemeden geriye ne kaldı?

Kaya Camii'nin 1911 yılındaki kapsamlı yenilemesinden sonra özgünlüğünü koruyan tek mimari bölüm tuğla minaresi oldu. Caminin diğer bölümleri yenilendiğinden ilk yapısına ait özelliklerin önemli bir kısmı günümüze ulaşmadı.

Güneybatı köşesinde bulunan minare, çokgen bir kaide üzerinde yükselen silindirik gövdesi ve tek şerefesiyle tanımlanıyor. Kültür envanterinde bu bölüm, caminin tarihsel mimarisini değerlendirmeyi sağlayan başlıca unsur olarak öne çıkıyor.

Kaya Camii kaç yıllık, ne zaman yapıldı?

Kaya Camii'nin kesin kuruluş tarihi bilinmiyor ancak Kültür ve Turizm Bakanlığının mimari değerlendirmesinde ilk yapı 15. yüzyıla tarihlendiriliyor. Bu değerlendirme, doğrudan bir yapım kitabesine değil, minarenin mimari özelliklerine dayanıyor.

Envanterde minarenin Alaca Mescit, Hamza Bey Camii ve Rüstem Çelebi Camii minareleriyle benzerlik taşıdığı belirtiliyor. Bu karşılaştırma, yapının tarihsel dönemini belirlemeye yardımcı oluyor.

Tokat Yeniyurt Mahallesi'nde 3962. Sokak'ın parke çalışması tamamlandıİçeriği görüntüle →

Caminin kim tarafından yaptırıldığına ilişkin kesin bir bilgi de bulunmuyor. Bu nedenle yapının belirli bir kişi tarafından kesin bir yılda inşa edildiği söylenemiyor.

Kayalık zemine uyum sağlayan mimari

Kaya Camii'nin dikkat çeken bir diğer özelliği, kayalık zemin üzerine ve arazinin biçimine uygun şekilde inşa edilmiş olması. Bakanlığın envanterine göre cami, düzgün olmayan dörtgen bir plana sahip.

İbadet mekânının üzeri içeriden düz ahşap tavanla, dışarıdan ise kırma çatıyla örtülüyor. Ahşap tavanın orta bölümünde çıtakâri tekniğiyle oluşturulmuş geometrik süslemeler bulunuyor.

Camiye kuzey cephesindeki kapıdan giriliyor. İç mekân, kuzey, güney ve doğu yönlerinde bulunan pencereler aracılığıyla doğal ışık alıyor.

Tokat Yarahmet Mahallesi Meydan Caddesi'nde parke ve bordür çalışması sürüyorİçeriği görüntüle →

Yapının kayalık zemin üzerinde bulunması resmî envanterde doğrulanmakla birlikte, bu özellik caminin temelsiz olduğu veya Türkiye'de benzerinin bulunmadığı iddialarını tek başına kanıtlamıyor.

Kaya Camii ne zaman koruma altına alındı?

Kaya Camii, 14 Eylül 1984 tarihli ve 379 sayılı kararla tescil edilmiş tarihî yapılar arasında bulunuyor. Kültür ve Turizm Bakanlığının 2013 tarihli envanterinde yapının cami olarak kullanıldığı da belirtiliyor.

Resmî envanterin adres bölümünde Müslihittin Mahallesi, mimari açıklamasında ise Kaya Mahallesi adı geçiyor. Bu nedenle yapının güncel mahalle adresi için ayrıca doğrulama gerekiyor.

İncelenen kaynaklarda caminin 2026 yılındaki kullanım durumuna veya yeni bir restorasyon çalışmasına ilişkin güncel resmî açıklama bulunmuyor. Kaya Camii'nin belgelenmiş tarihsel değerini ise 1911 yılındaki yenilemeye rağmen korunan tuğla minaresi ve kültür envanterinde kayıtlı mimari özellikleri oluşturuyor.

Aşağı kaydırdıkça sonraki haber otomatik yüklenecek.