Tokat’ın Zile ilçesinde yaşayan Ali Karakaranfil, kendi anlatımına göre 10 yaşında çırak olarak başladığı kalaycılık mesleğini yaklaşık 70 yıldır sürdürüyor. Eylül 2026’da yayımlanan röportajlarda 80 yaşında olduğu belirtilen Karakaranfil, bugün de bakır kapları geleneksel yöntemlerle kalaylamaya devam ettiğini anlatıyor.
Ali Karakaranfil kalaycılığa kaç yaşında başladı?
Karakaranfil’in verdiği bilgilere göre meslek hayatı 10 yaşında bir ustanın yanında çırak olarak başladı. Yaklaşık 10 yıl süren çıraklık döneminin ardından ustalığa geçti ve daha sonra kendi işini sürdürmeye başladı.
Yaş ve mesleğe başlama yılına ilişkin bilgiler farklı yayınlarda aynı şekilde aktarılıyor. Ancak araştırmada Karakaranfil’in doğum tarihini veya mesleki geçmişini bağımsız biçimde doğrulayan resmî bir kayıt bulunamadı.
Geleneksel kalaylama nasıl yapılıyor?
Karakaranfil, Zile’deki çalışma alanında bakır kapları ateşte ısıtarak geleneksel yöntemlerle kalaylıyor. Bu işlem, bakır mutfak eşyalarının iç yüzeyinin yeniden kaplanarak kullanılmaya devam etmesini sağlayan eski bir zanaat olarak biliniyor.
Ustanın çalışma hayatı, el emeğine dayalı kalaycılığın Anadolu çarşılarındaki geçmişini günümüze taşıyan örneklerden biri olarak öne çıkıyor. Karakaranfil, geçmişte bu mesleğe olan talebin daha yüksek olduğunu, günümüzde ise işlerin azaldığını ifade ediyor.
Askerlik döneminde de kalaycılık yaptığını söylüyor
Karakaranfil’in kendi beyanına göre askerlik görevini yaptığı dönemde Kara Harp Okulu’nda da kalaycılık yaptı. Burada kendisine görevde kalma teklif edildiğini, ancak teklifi kabul etmeyerek Zile’ye dönüp baba ocağındaki mesleğini sürdürdüğünü anlatıyor.
Bu ayrıntı Karakaranfil’in kişisel anlatımına dayanıyor. Araştırmada söz konusu görev veya teklif hakkında ayrıca doğrulama sağlayan askerî ya da başka bir resmî belgeye ulaşılamadı.
Kalaycılık neden azalıyor?
Karakaranfil, kalaycılığın geçmişte daha hareketli bir meslek olduğunu ancak günümüzde geleneksel bakır eşyalara ve kalaylama hizmetine olan talebin azaldığını belirtiyor. Bu nedenle mesleğin yeni ustalar yetişmediği takdirde kaybolabilecek zanaatlar arasında olduğunu düşünüyor.
Kaynaklarda Zile’de halen kaç kalay ustasının çalıştığına ilişkin güncel ve resmî bir sayı yer almıyor. Karakaranfil’in dükkânının açık adresi ve iş yerinin kuruluş tarihi de paylaşılmış değil.
70 yıllık meslek hikâyesi Zile’nin çarşı kültürünü de anlatıyor
Ali Karakaranfil’in hikâyesi yalnızca kişisel bir meslek yaşamını değil, Zile’de el emeğine dayalı geleneksel zanaatların zaman içindeki dönüşümünü de görünür kılıyor. İlerleyen yaşına rağmen ocağın başında çalışmayı sürdürmesi, kalaycılığın ilçedeki yaşayan temsilcilerinden biri olarak dikkat çekmesini sağlıyor.