Tokat’ın Niksar ilçesinde geleneksel kaval yapımı ve icracılığı, Yaşar Güç’ün ustalığıyla kuşaktan kuşağa aktarılıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığının Yaşayan İnsan Hazineleri Ulusal Envanteri’nde yer alan Güç, dilli ve dilsiz kaval yapımını yörede çalgı ustası olarak tanınan Nihat Güç’ten öğrendi. Bakanlık kayıtlarına göre usta, edindiği bilgi ve deneyimi iki oğluna aktararak aile içinde süren geleneğin yeni kuşağa taşınmasını sağladı.
Yaşar Güç kimdir?
Kültür ve Turizm Bakanlığının envanter kaydında Yaşar Güç, Niksar doğumlu dilli ve dilsiz kaval yapımcısı ve icracısı olarak tanımlanıyor. Güç’ün geleneksel çalgı yapımındaki bilgisini Nihat Güç’ten öğrendiği, çıraklık döneminden itibaren Tokat yöresinin müzik kültürü içinde yetiştiği belirtiliyor.
Tokat Valiliğinin geçmiş yıllardaki kayıtları ise Güç’ün mesleğe 12 yaşında başladığını ve kaval ile mey yapımını babasından öğrendiğini aktarıyor. Bu bilgiler, kaval ustalığının aile içinde önceki kuşaktan Yaşar Güç’e, ardından da onun çocuklarına taşındığını gösteriyor.
Kaval geleneği oğullarına nasıl aktarıldı?
Bakanlığın Yaşayan İnsan Hazineleri kaydı, Yaşar Güç’ün bilgisini iki oğluna aktardığını açıkça belirtiyor. Tokat Valiliğinin 2014 tarihli haberinde ise oğullarından Hasan Güç’ün de mesleği öğrendiği ve babasıyla birlikte kaval çaldığı kaydediliyor.
Bu aktarım, geleneksel sanatlarda önemli yer tutan usta-çırak ilişkisinin aile içinde devam eden bir örneğini oluşturuyor. Güncel kaynaklarda iki oğlunun bugün üretimi hangi ölçüde sürdürdüğüne ilişkin ayrıntılı bilgi bulunmasa da Bakanlık kaydı, ustalık bilgisinin yeni kuşağa aktarıldığını doğruluyor.
Yaşar Güç neden Yaşayan İnsan Hazineleri envanterinde?
Kültür ve Turizm Bakanlığının sayfasında Yaşar Güç’ün envanter yılı 2009, kayıt numarası ise 02.0016 olarak yer alıyor. Bakanlığın çalgı yapımcıları arşivinde de Güç, Tokat’ta kaval yapımcısı olarak kayıtlı bulunuyor.
Tokat Valiliğinin geçmiş haberlerinde ise Güç için “2010 Yılı Yaşayan İnsan Hazineleri” ifadesi kullanılıyor. Bu nedenle 2009 envanter yılı ile 2010’daki ödül veya takdim sürecini birbirinden ayırmak gerekiyor.
Niksar’daki atölyede hangi gelenek sürdürülüyor?
Valilik kayıtları, Yaşar Güç’ün Niksar’daki evinin alt katında bulunan atölyede üretim yaptığını aktarıyor. Güç yalnızca kaval yapan bir zanaatkâr değil; aynı zamanda enstrümanı icra eden bir müzisyen olarak da Bakanlık kayıtlarında yer alıyor.
Resmî kaynaklarda kullanılan ağaç türleri veya üretimin teknik aşamaları ayrıntılı biçimde açıklanmıyor. Buna karşılık doğrulanabilen temel çerçeve, Güç’ün dilli ve dilsiz kaval yapımı ile icracılığını birlikte sürdürdüğü ve bu birikimi aile içinde sonraki kuşağa aktardığı yönünde.
Üç kuşaklık aktarım ne anlama geliyor?
Resmî kayıtlar Yaşar Güç’ün sanatı Nihat Güç’ten öğrendiğini ve kendi oğullarına aktardığını ortaya koyuyor. Bu yapı, geleneksel kaval ustalığının aile içinde en az üç kuşağa yayılan bir aktarım zinciri oluşturduğunu gösteriyor.
Yaşar Güç’ün güncel yaşı, üretim temposu ve oğullarının bugün hangi ölçüde aktif olarak kaval yaptığı 7 Ekim 2026 itibarıyla güncel birincil kaynaklarda ayrıntılı biçimde açıklanmış değil. Buna karşın Kültür ve Turizm Bakanlığındaki envanter kaydının erişilebilir olması, Niksar’daki bu kaval ustalığının Türkiye’nin somut olmayan kültürel mirasının yaşayan örneklerinden biri olarak kayıt altında tutulduğunu gösteriyor.