Tokat mutfağının geleneksel et yemeklerinden ferfene, yalnızca kuşbaşı et, ev ekmeği ve tuz kullanılarak hazırlanıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığının Kültür Portalı'nda yer alan Tokat İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü tarifine göre kavrulan et, bir miktar suyuyla birlikte tepsiye dizilmiş ekmeklerin üzerine dökülüyor ve yemek sıcak olarak servis ediliyor.
Tokat ferfenesi hangi malzemelerle yapılıyor?
Resmî tarifte ferfene için 1 kilogram kuşbaşı et, dilimlenmiş ev ekmeği ve tuz kullanılıyor. Soğan, salça, baharat veya başka bir malzeme ana tarifte yer almıyor.
Bu sade malzeme listesi, yemeğin temel karakterini etin pişirilme biçimi ve ekmekle birlikte sunulması üzerine kuruyor.
Ferfene nasıl hazırlanıyor?
İlk olarak kuşbaşı et tencereye alınıyor ve iyice kavruluyor. Ardından tuz ekleniyor ve etin üzerine çıkacak kadar kaynar su ilave ediliyor.
Et, eklenen suyun yaklaşık yarısını çekinceye kadar pişiriliyor. Böylece servis aşamasında ekmeklerin üzerine dökülebilecek kadar sulu bir kıvam korunuyor.
Ferfene neden ev ekmeğinin üzerine dökülüyor?
Kültür Portalı tarifinde bu uygulamanın tarihsel veya teknik nedeni ayrıca açıklanmıyor. Doğrulanabilen geleneksel yöntem, dilimlenmiş ev ekmeklerinin tepsiye dizilmesi ve sulu etin doğrudan bu ekmeklerin üzerine dökülmesidir.
Bu servis biçiminde ekmek, yemeğin yanında ayrı olarak sunulmak yerine et ve et suyuyla doğrudan birleşiyor. Ancak bunun neden böyle yapıldığına ilişkin kaynaklarda açıklama bulunmadığından tarihsel bir gerekçe üretmek doğru olmaz.
Tokat ev ekmeği nasıl hazırlanıyor?
Kültür Portalı'ndaki ayrı Tokat ev ekmeği kaydına göre yöresel ekmek un, yaş maya ve ılık suyla hazırlanıyor. Akıcı kıvamdaki hamur mayalandırıldıktan sonra kızdırılmış ve yağlanmış saca kepçeyle dökülüyor.
Hamurun iki yüzü hafif pembeleşene kadar pişiriliyor. Bu kayıt, Tokat mutfağında ev ekmeğinin başlı başına geleneksel bir ürün olarak da yer aldığını gösteriyor.
Ferfene nasıl servis ediliyor?
Pişirme tamamlandıktan sonra ev ekmekleri bir tepsiye diziliyor. Sulu kuşbaşı et ekmeklerin üzerine dökülüyor ve ferfene sıcak olarak servis ediliyor.
Ferfenenin adının kökeni, ilk ne zaman ortaya çıktığı veya geçmişte belirli günlere özgü hazırlanıp hazırlanmadığı erişilen resmî kaynaklarda açıklanmıyor. Bu nedenle yemeğin doğrulanabilen hikâyesi, sade malzemeleri ve ekmekle bütünleşen geleneksel servis biçimiyle sınırlı tutuluyor.