Tokat'ın Kızık köyünde Gerdeklik Kayası adıyla bilinen tarihî anıt, yaklaşık 10 metre yüksekliğindeki bir kayanın içine oyulmuş iki mezar odasından oluşuyor. Roma dönemine ait olduğu değerlendirilen yapının odaları birbirine kısa bir koridorla bağlanıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığının envanterinde yer alan anıtın kesin yapım tarihi ve kimler için hazırlandığı ise bilinmiyor.
Tokat merkeze bağlı Kızık köyünün güneyindeki Dere mevkisinde bulunan kaya mezarı, doğal bir kayalığın insan eliyle şekillendirilmesiyle oluşturulmuş. Bakanlığın 21 Şubat 2013 tarihli kültür envanteri, yapının mimari özelliklerini ve tescil geçmişini ayrıntılı biçimde tanımlıyor.
Gerdeklik Kayası'nın içinde ne var?
Gerdeklik Kayası'nın içinde, kısa bir geçitle birbirine bağlanan iki ayrı mezar odası bulunuyor. Anıt, kayalığın güney yamacına oyulmuş ve genel düzeni bakımından kare planlı olarak tanımlanıyor.
İlk mezar odası dikdörtgen biçiminde. Bu bölümden kısa bir koridorla geçilen ikinci oda ise yamuk dikdörtgen plana sahip. Yapının dikkat çekici özelliği, dışarıdan doğal bir kaya kütlesi olarak görünen alanın içinde birbirine bağlantılı iki ayrı mekânın oluşturulmuş olması.
Tokat'taki Gerdeklik Kayası kaç yıllık?
Gerdeklik Kayası'nın Roma dönemine ait olduğu değerlendiriliyor ancak kesin yapım yılı bilinmiyor. Kültür ve Turizm Bakanlığının açıklamasında tarihlendirmenin, Tokat çevresindeki benzer kaya mezarlarıyla yapılan karşılaştırmalara dayandığı belirtiliyor.
Anıtta mezarın sahibini veya yaptıran kişiyi tanımlayan bir kitabe bulunmuyor. Bu nedenle iki odanın kimler için hazırlandığı ve burada gömülen kişilerin kimlikleri hakkında kesin bilgi verilemiyor.
Yapının tarihî önemi, yalnızca Roma dönemine uzandığı düşünülen geçmişinden değil, kaya yüzeyinin iki odalı bir mezar düzenine dönüştürülmüş olmasından da kaynaklanıyor.
İkinci mezar odasında tahribat kaydı bulunuyor
Kültür ve Turizm Bakanlığının 2013 tarihli envanterinde, ikinci mezar odasının geçmişte gerçekleştirilen kaçak kazılar nedeniyle tahrip olduğu belirtiliyor.
Ancak söz konusu kazıların ne zaman yapıldığı veya tahribatın boyutları hakkında kesin bir tarih ve ayrıntı verilmiyor. Bu kayıt, günümüzde gerçekleşmiş yeni bir kaçak kazı olayını değil, anıtın envanterde belirtilen geçmişteki durumunu anlatıyor.
Gerdeklik Kayası ne zaman tescil edildi?
Kızık köyündeki Kaya Mezar Anıtı, 13 Şubat 1986 tarihli ve 1860 sayılı kararla tescil edildi. Bu bilgi, Kültür ve Turizm Bakanlığının resmî kültür envanterinde yer alıyor.
Envanterde yapının su, elektrik ve ısıtma altyapısının bulunmadığı da kaydediliyor. Bununla birlikte anıtın 2026 yılındaki korunma durumu, ziyaret koşulları ve ulaşım imkânlarına ilişkin güncel bir bilgi bulunmuyor.
Tokat'ın Kızık köyünde bulunan Gerdeklik Kayası, yeni keşfedilmiş bir yapı değil. Yıllar önce tescil edilen anıt, kayaya oyulmuş iki odalı mimarisiyle bölgenin Roma dönemine uzanan tarihî mirasının örneklerinden biri olmayı sürdürüyor.