Tokat şehir merkezindeki Esentimur Türbesi, halk arasında bilinen adıyla Sivri Tekke, 700 yılı aşan geçmişi ve sıra dışı mimarisiyle dikkat çekiyor. İlhanlı dönemine ait yapı, Mart 1314'te hayatını kaybeden Emir Nureddin bin Sentimur adına yaptırıldı. Ancak türbenin en ilginç ayrıntılarından biri, içerisinde bulunan mevcut sandukanın üzerindeki yazıya göre Nureddin bin Sentimur'a ait olmaması. TDV İslâm Ansiklopedisi'ndeki akademik inceleme, tarihî yapının bu az bilinen özelliğini ortaya koyuyor.
Tokat'ın Gaziosmanpaşa Bulvarı üzerinde bulunan türbe, kesme taş gövdesi ve tuğladan örülmüş yıldız biçimli külahıyla Anadolu'daki tarihî mezar yapıları arasında farklı bir mimari örnek oluşturuyor.
Sivri Tekke'nin içinde kim yatıyor?
Esentimur Türbesi, Moğol emirlerinden Nureddin bin Sentimur adına yaptırılmıştır. Kültür ve Turizm Bakanlığının kayıtlarında adı Nureddin İbn-i Esentimur şeklinde de geçen kişinin Mart 1314'te vefat ettiği, türbenin doğu cephesindeki Arapça kitabeden anlaşılıyor.
Bununla birlikte TDV İslâm Ansiklopedisi'nde Zeynep Demircan tarafından hazırlanan incelemeye göre türbenin içindeki mevcut sanduka Nureddin bin Sentimur'a ait değil. Bu tespit, sanduka üzerindeki yazıya dayanıyor.
Yapının Nureddin bin Sentimur adına yaptırıldığı bilinse de kendisinin türbenin başka bir bölümüne defnedilip defnedilmediği incelenen kaynaklarda kesin olarak açıklanmıyor. Dolayısıyla bugün içeride bulunan sandukanın onun mezarı olduğu söylenemiyor.
Tokat'taki Sivri Tekke neden bu isimle anılıyor?
Esentimur Türbesi'nin en belirgin özelliği, sekizgen yıldız biçimindeki piramidal külahı. Kesme taşlardan oluşturulan kare gövdenin üzerinde yükselen bu tuğla örtü, yapıya sivri ve dikkat çekici bir görünüm kazandırıyor.
Halk arasında Sivri Tekke adıyla tanınan yapının kare planından üst örtüsüne geçişte Türk üçgenleri kullanılmış. Türbenin üst bölümündeki geometrik düzen, Anadolu'daki benzer dönem yapılarından ayrılan mimari özellikleri arasında gösteriliyor.
Türbenin duvarlarında hangi yazılar bulunuyor?
Türbenin doğu cephesindeki hâcet penceresi, tarihî yapının en dikkat çekici bölümlerinden biri. Burada sivri kemerler, sütunçeler, palmet ve rûmî motifler ile pişmiş topraktan hazırlanmış süsleme parçaları yer alıyor.
TDV İslâm Ansiklopedisi'ndeki incelemeye göre pencere çevresindeki bezemeler arasında İranlı şair Firdevsî'ye ait Farsça bir dörtlük de bulunuyor. Girişteki başka bir kitabede ise her nefsin ölümü tadacağını bildiren ayete yer veriliyor.
Bu kitabeler, türbenin hem yaptırıldığı dönemin sanat anlayışını hem de dinî ve kültürel özelliklerini yansıtan unsurlar arasında bulunuyor.
Esentimur Türbesi ne zaman yapıldı, restore edildi mi?
Türbenin kesin inşa yılı bilinmiyor. Ancak doğu cephesindeki kitabede Nureddin bin Sentimur'un Mart 1314'te vefat ettiği belirtiliyor. Bu tarih, yapının inşa edildiği kesin yıl olarak değerlendirilmemeli.
Kültür ve Turizm Bakanlığının kayıtlarına göre Esentimur Türbesi 1935 yılında restore edildi. TDV İslâm Ansiklopedisi de sonraki onarımlar sırasında özellikle tuğla bölümlerin yenilendiğini aktarıyor.
Yapı, mimari ve süsleme özellikleri bakımından Niksar'daki Çöreğibüyük Tekkesi ile de benzerlik gösteriyor. İki yapıda aynı ustaların çalışmış olabileceği değerlendirilse de bu görüş kesinleşmiş tarihsel bir bilgi değil.
Sivri Tekke nerede?
Sivri Tekke olarak bilinen Esentimur Türbesi, Tokat şehir merkezinde Gaziosmanpaşa Bulvarı üzerinde bulunuyor. İlhanlı döneminin mimari izlerini taşıyan yapı, kentin tarihî ve kültürel mirası arasında yer alıyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığının Türkiye Kültür Portalında yapı hakkındaki kayıt 2013 yılında yayımlandı ve 2020 yılında güncellendi. Kültür Envanteri kaydı ise 17 Mart 2026 tarihinde güncellendi. İncelenen kaynaklarda türbeye ilişkin yeni bir kazı veya restorasyon duyurusu bulunmuyor; iç mekânın güncel ziyaret saatleri ve giriş koşulları da kesin olarak belirtilmiyor.