Tokat'ın geleneksel ev ekmeği, klasik somun ya da elde açılan yufka tariflerinden farklı bir yöntemle hazırlanıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığının Kültür Portalı'ndaki tarife göre un, yaş maya ve ılık suyla hazırlanan akıcı hamur, yaklaşık yarım saat mayalandırıldıktan sonra kızdırılmış ve yağlanmış saca kepçeyle dökülüyor.
Tokat ev ekmeği hangi malzemelerle yapılıyor?
Kültür Portalı tarifinde temel malzemeler un, yaş maya ve ılık su olarak sıralanıyor. Tarifte kesin un-su oranı ya da gramaj verilmediği için ölçüler konusunda kaynakta bulunmayan rakamlar eklenmemeli.
Malzemeler çırpma teliyle karıştırılıyor ve klasik ekmek hamurundan daha akıcı bir kıvam elde ediliyor. Bu yönüyle hamurun yoğrulup bezeye ayrıldığı birçok geleneksel hamur işinden ayrılıyor.
Hamur ne kadar mayalandırılıyor?
Hazırlanan hamurun üzeri kapatılıyor ve yaklaşık yarım saat mayalanmaya bırakılıyor. Mayalanma tamamlandıktan sonra hamur elle açılmıyor veya somun biçimine getirilmiyor.
Bunun yerine kızdırılmış ve yağlanmış saca kepçe yardımıyla doğrudan dökülüyor. Akıcı yapı sayesinde hamur sacın üzerinde ince bir tabaka halinde yayılıyor.
Tokat ev ekmeği nasıl pişiriliyor?
Kültür Portalı kaydına göre sac önceden kızdırılıyor ve yağlanıyor. Kepçeyle dökülen hamur, iki yüzü de hafif pembeleşene kadar çevrilerek pişiriliyor.
Kaynak, bu yöntemin neden özellikle sac üzerinde uygulandığına ilişkin tarihsel veya teknik bir gerekçe vermiyor. Bu nedenle sac kullanımının kökenine dair kaynak dışı bir açıklama yapmak doğru olmaz.
Tokat ev ekmeği nasıl servis ediliyor?
Pişen ev ekmeklerinin içine çökelekli harç veya marmelat konularak sarılıp servis edilebildiği belirtiliyor. Kültür Portalı başka iç malzemeler için genel bir ifade kullanıyor ancak bunları tek tek sıralamıyor.
Bu özelliği sayesinde ekmek hem tuzlu hem de tatlı eşlikçilerle tüketilebiliyor. Kültür Portalı ayrıca Tokat ev ekmeğinin kentteki fırınlardan da temin edilebildiğini kaydediyor.
Tokat mutfağında ev ekmeğinin yeri ne?
Tokat İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün 2024 Türk Mutfağı Haftası programında ev ekmeği; keşkek, bacaklı çorba, bat, katmer ve madımak gibi yöresel ürünlerle birlikte Tokat mutfağını temsil eden lezzetler arasında yer aldı.
Bununla birlikte Tokat'ta "ev ekmeği" adının bazı ticari ve tanıtım kaynaklarında taş fırında pişen daha kalın köy ekmeği için de kullanıldığı görülüyor. Kültür Portalı'ndaki bu özel tarif ise açık biçimde akıcı hamurun kepçeyle yağlanmış saca dökülmesi yöntemini anlatıyor; iki farklı ürün aynı tarifmiş gibi değerlendirilmemeli.