Tokat’ta 1908’de yaşanan Büyük Sel felaketi hafızalardan silinmedi
12 Haziran 1908 gecesi Behzat Deresi’nin taşması sonucu Tokat’ta büyük bir sel felaketi yaşandı; yüzlerce kişi hayatını kaybederken, kentteki çok sayıda yapı ve kamu binası ağır hasar gördü.
Tokat’ın hafızasında derin iz bırakan felaket
Tokat tarihinde derin izler bırakan 1908 Tokat sel felaketi, aradan geçen yıllara rağmen kent hafızasında “Büyük Sel” olarak anılmaya devam ediyor. 12 Haziran 1908 gecesi yaşanan felaket, Behzat Deresi’nin taşması ile kısa sürede büyük bir yıkıma dönüştü.
Dar bir vadide yer alan Tokat, şiddetli sağanak yağışların ardından ani su baskınıyla karşı karşıya kaldı. Suyun yer yer 3,5 metreye kadar yükselmesi, felaketin şehir üzerindeki etkisini daha da ağırlaştırdı. Gece saatlerinde meydana gelen sel, özellikle hazırlıksız yakalanan bölgelerde büyük can kayıplarına neden oldu.
Behzat Deresi taştı, şehir büyük hasar gördü
Kaynak bilgilere göre felaketin merkezinde Behzat Deresi vardı. Şiddetli yağışların ardından derenin taşmasıyla sular kısa sürede şehrin farklı noktalarına yayıldı. Ani gelişen baskın, hem yerleşim alanlarını hem de kamu yapılarının bulunduğu bölgeleri etkiledi.
Sel sırasında kışlaların uykuda yakalanması, can kaybının artmasında önemli bir etken oldu. Yüzlerce askerin ve şehir halkından çok sayıda kişinin hayatını kaybettiği felaket, Tokat tarihinde acı bir dönüm noktası olarak kayıtlara geçti. O gece yaşananlar, kentte uzun yıllar unutulmayacak bir yıkımın başlangıcı oldu.
469 bina tamamen veya kısmen harap oldu
Büyük Sel, yalnızca can kayıplarıyla değil, şehir dokusunda oluşturduğu ağır tahribatla da hafızalara kazındı. Verilen bilgilere göre selde 6 cami, 6 han ve otel, 4 mektep, 2 medrese ve 2 hamam dahil olmak üzere toplam 469 bina tamamen veya kısmen harap oldu.
Tokat’ın önemli kamu yapıları da felaketten ciddi şekilde etkilendi. Tokat Hükümet Konağı, Telgrafhane, hastane, kadın ve erkek hapishanesi gibi binalar ağır hasar aldı. Bu durum, selin yalnızca yerleşim alanlarını değil, şehrin idari ve kamusal işleyişini de doğrudan etkilediğini gösterdi.
Su yolları, köprüler ve resmi evraklar zarar gördü
Felaketin ardından şehir altyapısında da büyük sorunlar yaşandı. Su yolları ve köprüler kullanılamaz hale geldi. Ulaşım ve günlük yaşam açısından büyük önem taşıyan bu yapıların zarar görmesi, sel sonrası hayatın normale dönmesini daha da zorlaştırdı.
Sel suları, resmi kayıtların bulunduğu alanlara da ulaştı. Nüfus idaresi mahzenindeki evrakların yok olması, felaketin yalnızca fiziksel yapıları değil, kamu kayıtlarını da etkilediğini ortaya koydu. Bu kayıplar, dönemin idari yapısı açısından önemli bir tahribat anlamına geldi.
Şevket Efendi’nin Sivas’a ulaştırdığı haber
Felaket sırasında dikkat çeken olaylardan biri de Tokat telgraf başmemuru Şevket Efendi ile ilgili aktarılan bilgidir. Yıkılan Telgrafhane’den Sivas’a haber göndermeyi başaran Şevket Efendi, selin dışarıya duyurulmasında önemli bir rol oynadı.
Kaynak metinde yer alan bilgiye göre bina sallanırken kendisini sel sularına bırakan Şevket Efendi, büyük güçlükle kıyıya ulaşmaya çalıştı. Bu olay, felaketin yaşandığı anlarda şehirdeki görevlilerin de büyük tehlike altında olduğunu gösteren çarpıcı ayrıntılardan biri olarak öne çıktı.
Büyük Sel, Tokat tarihinin unutulmaz acılarından biri oldu
1908 yılında yaşanan bu büyük afet, Tokat’ın toplumsal hafızasında silinmeyen bir yer edindi. Yüzlerce kişinin hayatını kaybetmesi, yüzlerce yapının zarar görmesi ve kamu binalarının ağır hasar alması, felaketin boyutunu açık şekilde ortaya koydu.
Bugün “Büyük Sel” olarak anılan 1908 Tokat sel felaketi, kentin geçmişinde yaşanan en acı olaylardan biri olarak hatırlanıyor. Behzat Deresi’nin taşmasıyla başlayan felaket, hem can kayıpları hem de şehirde meydana gelen büyük yıkım nedeniyle Tokat tarihindeki yerini koruyor.